Bizi takip edin
Bizi takip edin
Ekonomi

800 yıllık verilerle yükselen Çin ekonomisi



9.1.2017 20:02:25
Rönesans'ın başlangıcında Avrupa ülkelerinin ekonomilerine çarpıcı bir biçimde yol gösteren Çin ekonomisinin 800 yıllık yolculuğu... Nasıl yükseldi, neden geriledi ve nasıl yeniden yükseliş trendine girdi?

15. yüzyılın başlarında Çin'de yüzyıllardır pusula kullanılıyordu. Hareketli baskı oldukça yaygındı. Bütün bunların yanı sıra büyük ve etkili bir deniz gücü, imparatorluğun gelişiminde önemli bir rol oynadı.

Ünlü Çinli denizci, amiral ve kâşif Zheng He, Portekiz'in Hindistan'a ulaşmasından yaklaşık yüzyıl önce, 1405-1433 yılları arasında Güneydoğu Asya, Güney Asya, Batı Asya ve Doğu Afrika'ya sayısız sefer düzenledi.

Amiral Zheng, Kristof Kolomb'un Atlas Okyanusu'nu geçerken kullandığı Santa Maria gemisinden bir kaç kat daha büyük gemilere sahipti.

Tarihsel anektodlar bile Çin ekonomisinin yaşadığı büyük dönüşümün çapını açıklayabilmek adına yeterli değilken; uluslararası bir araştırma şirketi olan Macquarie Grup'tan Viktor Shvets'in ortaya çıkardığı iki grafik, Çin ekonomisinin geçtiğimiz 800 yıl içerisindeki değişimini gözler önüne serdi.

KÜRESEL EKONOMİNİN 800 YILLIK SEYRİ

İlk grafik, Çin dahil çalışmaya konu olan tüm ülkelerin (Hindistan, İngiltere, Japonya, ABD) çeşitli dönemlerde dünya ekonomisi içerisindeki tahmini paylarını gösteriyor.

15. ve 16. yüzyıllarda, Çin'in küresel ekonomideki payı yaklaşık %25-30 dolaylarındaydı. Fakat bu rakam, 1950-1970 yılları arasında, bilhassa İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yaşanan zorlu süreçte %5'in altına kadar geriledi.

Bugün, Çin ekonomisinin küresel ekonomideki payı %17 dolaylarında. ABD ile yaklaşık olarak aynı paya sahip.

İkinci grafikte ise Çin, Japonya ve ABD'nin kişi başı gayrisafi yurtiçi hasılaları (GSYİH), İngiltere'nin o dönemki GSYİH oranları ile 1990'daki ABD doları kuru üzerinden karşılaştırılmış.

Grafikte İngiliz GSYİH'ı için 100 rakamı baz alınmış. Bu durumda şayet Çin, Japonya veya ABD'ye ilişkin veriler 100'ün üzerindeyse, bu GSYİH oranlarının o yıl İngiltere'ye kıyasla daha yükek olduğunu gösteriyor. Şayet altındaysa, tersi durum söz konusu.

ÇİN'İN YÜKSELİŞİ, DÜŞÜŞÜ VE MUHTEŞEM GERİ DÖNÜŞÜ

Shvets'in de belirttiği gibi; aynı dönemin İtalya topraklarında hüküm süren zengin imparatorlukları bir kenara bırakın; "Çin, 1200-1300 yılları arasında, kişi başına düşen milli gelir bağlamında dünyanın en zengin ülkesiydi." Hatta 1600'lerin sonlarına kadar İngilizlerle hemen hemen aynı seviyedeydi.

Çin ekonomisi bu dönemin ardından 1970'lere dek sürecek olan önemli bir düşüş yaşadı. 1970'de rakamlar İngiliz yaşam standartlarına kıyasla %10'un altını işaret ediyordu. Çin ekonomisi, 1990'lı yıllarda tekrar toparlanmaya başlamasına karşın hala 1200-1600 yılları arasında sahip olduğu potansiyele ulaşabilmiş değil.

İlginçtir ki; Japon ekonomisi de 1200'lü yıllardan 1950'ye kadar aşağı yönde bir trend izledi. İkinci Dünya Savaşı'ndaki yenilginin ardından, kişi başı GSYİH'sı İngiltere'nin yaklaşık %28'ine tekabül etmekteydi.

Bununla birlikte, Çin'in aksine, Japonya'da kişi başına düşen GSYİH hızla yukarı yönlü bir ivme kazandı. Bugün Japonya'da kişi başına düşen GSYİH'sı 1970'den günümüze dek İngiltere'nin hemen hemen aynıdır.

Burada altını çizmemiz gereken bir başka önemli olgu şudur; Çin ekonomisi her ne kadar şu anda büyüklüğü bağlamında ABD'ye rakip olsa da, kişi başı GSYİH'sı halen çok düşüktür. Bu esnada, Japonya'nın küresel ekonomideki mevcut payı hem ABD hem de Çin'den önemli ölçüde daha düşük olmasına rağmen, kişi başına düşen GSYİH kabaca İngiltere ile eşit, Çin'den ise çok daha büyüktür.

Shvets'in de ifade ettiği gibi, Çin ekonomisinde yaşanan göreli ve mutlak düşüşlerin önemli bir kısmı; 18. yy'dan itibaren ekonomik hayata egemen olan sanayi devrimlerinin hızlanmasıyla çakışmaktadır. Bu da modern çağın verimlilik artış hızlarının potansiyelini ortaya koymaktadır.

Elena Holodny

Business Insider

Çeviri: Mustafa Birol Güger

Kaynak: Aydınlık



İLGİLİ HABERLER