Bizi takip edin
Bizi takip edin

Nazım Hikmet'in 'Stalin' şiiri ilk kez Türkçe yayımlandı

5.3.2018 07:37:49
<p>İstanbul &Uuml;niversitesi Atat&uuml;rk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstit&uuml;s&uuml;&rsquo;nden Dr. Mehmet Perin&ccedil;ek, Toplumsal Tarih dergisinin Mart sayısındaki makalesinde N&acirc;zım Hikmet&rsquo;in Sovyet lideri İ. V. Stalin i&ccedil;in yazdığı &ldquo;Hatırlıyorum&rdquo; şiirine yer verdi. Stalin&rsquo;in &ouml;l&uuml;m&uuml;nden 5 g&uuml;n sonra 10 Mart 1953&rsquo;te Sovyet Yazarlar Birliği&rsquo;nin aylık yayın organı &ldquo;Literaturnaya Gazeta&rdquo; (Edebiyat Gazetesi) da yayımlanan ve T&uuml;rk&ccedil;e &ouml;zg&uuml;n metnine ulaşılamayan şiir ilk kez T&uuml;rk&ccedil;e yayımlandı.</p> <p>Orjinal adı &ldquo;Vspominayu...&rdquo; olan şiir 1953&rsquo;te Stalin&rsquo;in &ouml;l&uuml;m&uuml; &uuml;zerine yazılmış şiirlerden derlenen &ldquo;Stalin v Serdtse&rdquo; (Kalpteki Stalin) başlıklı kitapta ve daha sonra yine Rus&ccedil;a olarak 1953 baskısı &ldquo;Se&ccedil;me Eserleri&rdquo;nde de yer alıyor. Perin&ccedil;ek, bu baskıda şiirin N&acirc;zım Hikmet tarafından g&ouml;zden ge&ccedil;irildiğini, kimi ekler yapıldığını, bazı ifadelerin değiştirildiğini ve bazı dizelerin de birleştirildiğini, kimilerinin de ayrıldığını aktarıyor. Şiirin b&uuml;t&uuml;n baskılardaki T&uuml;rk&ccedil;e&rsquo;den Rus&ccedil;a&rsquo;ya &ccedil;evirileri Muza Pavlova tarafından yapılıyor.</p> <p>Perin&ccedil;ek makalesinde o d&ouml;nemde Sovyetler Birliği&rsquo;nde yaşayan N&acirc;zım Hikmet&rsquo;in Stalin&rsquo;in &ouml;l&uuml;m&uuml; &uuml;zerine iki şiir yazdığı bilgisini veriyor.</p> <p>Bunlardan bir tanesi de 6 Mart 1953 g&uuml;n&uuml; kaleme aldığı &ldquo;5 Mart 1953&rdquo; başlıklı şiir. Bu şiir, ilk kez Rus&ccedil;a &ccedil;evirisiyle ve &ldquo;O Nyom&rdquo; (Ona Dair) başlığıyla Sovyet Yazarlar Birliği&rsquo;nin aylık yayın organı &ldquo;Novıy Mir&rdquo; (Yeni D&uuml;nya) dergisinin Nisan 1953 tarihli sayısında yayımlanıyor. Daha sonra &ldquo;5 Marta 1953 Goda&rdquo; (5 Mart 1953) başlığıyla yine Rus&ccedil;a olarak 1953 yılında Moskova&rsquo;da basılan &ldquo;İzbrannoe&rdquo; (Se&ccedil;me Eserler) kitabında okuyucuyla buluşuyor. T&uuml;rk&ccedil;e olarak ise ilk kez 1954 yılında Sofya baskısı &ldquo;Se&ccedil;ilmiş Şiirler&rdquo; kitabında yer alıyor. Şiir, T&uuml;rkiye&rsquo;de Bulgaristan (Sofya) baskısı &uuml;zerinden biliniyor.</p> <p><strong>Hatırlıyorum</strong></p> <p>Mehmet Perin&ccedil;ek&rsquo;in Rus&ccedil;a&rsquo;dan &ccedil;evirdiği şiir ş&ouml;yle:</p> <p>Hatırlıyorum.</p> <p>On sekiz yaşımdayım.</p> <p>Anadolu&rsquo;dayım.</p> <p>Anadolu savaşmakta.</p> <p>Yol boyunca gidiyoruz.</p> <p>Sıcak. G&ouml;lge yok.</p> <p>Diyor ki yol arkadaşım</p> <p>k&ouml;yl&uuml; Mehmed:</p> <p>&ldquo;Yakında acılarımız dinecek,</p> <p>Bolşevikler yardım ediyor bize,</p> <p>Lenin ve Stalin.</p> <p>D&ouml;keceğiz</p> <p>gavuru denize.&rdquo;</p> <p>Hatırlıyorum.</p> <p>Moskova&rsquo;dayım.</p> <p>Okumaya gelmişim</p> <p>&uuml;niversiteye,</p> <p>onun adını taşıyan.</p> <p>O gelir,</p> <p>otururdu bizimle...</p> <p>Getirmişti belki de postallarında</p> <p>Tsaritsın &ccedil;arpışmalarının tozunu.</p> <p>Bu ceketti belki de &uuml;st&uuml;ndeki</p> <p>Petrograd&rsquo;ı kurtardığında.</p> <p>...Aklımda</p> <p>kapkara bıyıkları,</p> <p>sakin, dikkatli bakışı.</p> <p>Nasıl da cesur ve gen&ccedil;!</p> <p>&Ouml;ğretmenimiz,</p> <p>arkadaşımız,</p> <p>geliyor,</p> <p>avu&ccedil;larının i&ccedil;inde taşıyarak</p> <p>Lenin&rsquo;in ellerinin sıcaklığını.</p> <p>Hatırlıyorum.</p> <p>Kızıl Meydan. Kar.</p> <p>Bin dokuz y&uuml;z yirmi d&ouml;rt yılı.</p> <p>Bir adam asker kaputlu</p> <p>omuzlamış Lenin&rsquo;in tabutunu.</p> <p>Hatırlıyorum bu kayalaşmış suratı.</p> <p>Beyazlaşmış gibi şakakları.</p> <p>Kardan olabilir mi?</p> <p>Hayır. Ayrılıktan.</p> <p>Tuttuğu yastan.</p> <p>Hatırlıyorum.</p> <p>İstanbul&rsquo;dayım.</p> <p>Matbaada.</p> <p>Gece.</p> <p>Basıyoruz anayasayı.</p> <p>Dizgicinin parmakları</p> <p>t&uuml;rk&uuml; s&ouml;yler gibi.</p> <p>Ertesi g&uuml;n sabah</p> <p>T&uuml;rkiye&rsquo;nin binlerce insanı</p> <p>okuyor bu satırları.</p> <p>Ve artık onlar i&ccedil;in,</p> <p>g&uuml;n daha aydınlık,</p> <p>denizin enginliği daha mavi</p> <p>ve bir g&uuml;n</p> <p>onların topraklarında da</p> <p>yaşanacak</p> <p>b&ouml;ylesi bir bayram.</p> <p>Hatırlıyorum.</p> <p>Bursa&rsquo;dayım. Hapishanede.</p> <p>(Gelmiyor aklıma,</p> <p>hangi seneydi)</p> <p>Yoldaşlar g&ouml;ndermişti onun portresini,</p> <p>bir Fransız gazetesinden kesilmiş.</p> <p>O, ulaştı bana kadar.</p> <p>Buldu yolunu.</p> <p>Parmaklıkların ve duvarların arasından</p> <p>sızdı.</p> <p>Beyaz &uuml;niforması &uuml;st&uuml;nde,</p> <p>yıldızlarıyla g&ouml;ğs&uuml;nde,</p> <p>g&uuml;l&uuml;ms&uuml;yordu başkomutan.</p> <p>Belli ki &ccedil;ekilmişti bu fotoğraf,</p> <p>gri kubbesinde</p> <p>Reichstag&rsquo;ın</p> <p>belirdikten sonra</p> <p>&uuml;&ccedil; Sovyet askeri</p> <p>ellerinde</p> <p>asker&icirc;</p> <p>kızıl sancakları ile.</p> <p>Ve bir kez daha,</p> <p>Volga&rsquo;da,</p> <p>birka&ccedil; sene sonra,</p> <p>Stahanovcu şof&ouml;r Tasya&rsquo;nın kabininde</p> <p>g&ouml;rd&uuml;m</p> <p>portrenin birebir aynısını;</p> <p>o, devam ediyordu g&uuml;l&uuml;msemeye.</p> <p>Kısa bir s&uuml;re &ouml;nce de</p> <p>Pekin&rsquo;deyken,</p> <p>biz, kongre delegeleri,</p> <p>g&ouml;rd&uuml;k</p> <p>onun son fotoğrafını</p> <p>XIX. Kongre&rsquo;nin k&uuml;rs&uuml;s&uuml;nde.</p> <p>Duruyordu yanımda -</p> <p>kolsuz Koreli bir asker,</p> <p>Fransız bir dizgici</p> <p>ve Hintli bir şair.</p> <p>Dedim ki:</p> <p>&ldquo;Babamız gen&ccedil;!&rdquo;</p> <p>&ldquo;G&ouml;rd&uuml;m onu Moskova&rsquo;da, - dedi Fransız, -</p> <p>delikanlı gibi &ccedil;ıkıyordu merdivenleri!&rdquo;</p> <p>Ardından mahcup bir şekilde dedi ki</p> <p>gen&ccedil; Koreli asker:</p> <p>&ldquo;O,</p> <p>insanlığın hayali.</p> <p>Hayal dediğin</p> <p>yaşlanır mı hi&ccedil;?&rdquo;</p> <p>Hintliyse dedi ki:</p> <p>&ldquo;O, kom&uuml;nizm gibi</p> <p>&uuml;lkesinin &ccedil;oktandır yol aldığı;</p> <p>ve kom&uuml;nizm</p> <p>sonsuz hayattır,</p> <p>sonsuz gen&ccedil;liktir,</p> <p>sonsuz bahardır.&rdquo;</p>