Bizi takip edin
Bizi takip edin

Meclis'teki düzenlemeler anayasaya aykırı

19.07.2018 08:32:42
<p>AKP bug&uuml;n TBMM Adalet Komisyonu&rsquo;nda g&ouml;r&uuml;ş&uuml;lecek olan OHAL&rsquo;i fiilen 3 yıl daha uzatan ve kalıcı hale getiren yasa &ouml;nerisindeki d&uuml;zenlemelerin&nbsp;Anayasa&nbsp;Mahkemesi&rsquo;nce iptal olasılığını ortadan kaldırmak i&ccedil;in bir dizi &ouml;nlem aldı. Ancak pek &ccedil;ok d&uuml;zenlemede anayasaya a&ccedil;ık&ccedil;a aykırılıklar yer alırken, g&ouml;zaltı s&uuml;resinden seyahat ve haberleşme h&uuml;rriyetinin kısıtlanmasına kadar bir&ccedil;ok d&uuml;zenlemede kavram kargaşası ile arkadan dolanılarak anayasanın ruhuna ve &ouml;z&uuml;ne aykırı h&uuml;k&uuml;mler &ouml;ng&ouml;r&uuml;ld&uuml;. AKP&rsquo;nin OHAL&rsquo;i kalıcı hale getiren yasa &ouml;nerisi, bug&uuml;n TBMM Adalet Komisyonu&rsquo;nda g&ouml;r&uuml;ş&uuml;lecek. &Ouml;nerinin pazartesi g&uuml;n&uuml; TBMM Genel Kurulu g&uuml;ndemine alınması ve hafta i&ccedil;inde yasalaşması bekleniyor. AKP, toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;ş&uuml;n&uuml;n kısıtlanmasına ilişkin d&uuml;zenlemelerin iptalini &ouml;nlemek i&ccedil;in Anayasa&nbsp;Mahkemesi&rsquo;nin kararlarını &ouml;neriye taşıdı. Gerek&ccedil;esinde anayasaya aykırılık olmadığı vurgulanmasına karşın &ouml;neride yer alan pek &ccedil;ok d&uuml;zenlemede aykırılıklar dikkat &ccedil;ekti. Bunlardan bazıları ş&ouml;yle:</p> <p><strong>-G&ouml;steri hakkına &lsquo;g&uuml;nl&uuml;k yaşamı zorlaştırma&rsquo; kriteri:</strong>&nbsp;&Ouml;neriyle toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;şlerinin yapılacağı yer ve g&uuml;zerg&acirc;hın belirlenmesinde &lsquo;genel asayişi bozmama&rsquo; kriterine &lsquo;vatandaşların g&uuml;nl&uuml;k yaşamını aşırı ve katlanılamaz derecede zorlaştırmayacak&rsquo; kriteri ekleniyor. AKP, 2014 yılında &lsquo;demokratikleşme paketi&rsquo; olarak nitelendirilen yasayla getirdiği &lsquo;vatandaşların g&uuml;nl&uuml;k yaşamını zorlaştırmayacak&rsquo; kriteri,Anayasa&nbsp;Mahkemesi tarafından anayasaya aykırı bulunarak ge&ccedil;en yıl iptal edildi. İptal gerek&ccedil;esinde, toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;ş&uuml;n&uuml;n başkalarının g&uuml;nl&uuml;k yaşamlarını bir miktar zorlaştırmasının ka&ccedil;ınılmaz olduğu, o yerin toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;şlerine kapatılmasını haklılaştırabilmesi i&ccedil;in g&uuml;ndelik yaşamın &lsquo;aşırı ve katlanılamaz derecede&rsquo; zorlaşması gerektiği vurgulandı. AKP, Anayasa&nbsp;Mahkemesi&rsquo;nin gerek&ccedil;esindeki ifade aynen alınarak toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;ş&uuml;n&uuml;n kısıtlanması i&ccedil;in kriter haline getirildi.</p> <p><strong>-G&uuml;neş batınca yerine gece vakti başlayınca:</strong>&nbsp;&Ouml;neride &lsquo;A&ccedil;ık yerlerdeki toplantılar ile y&uuml;r&uuml;y&uuml;şler gece vaktinin başlamasıyla dağılacak şekilde, kapalı yerlerdeki toplantılar ise saat 24.00&rsquo;e kadar yapılabilir&rsquo; h&uuml;km&uuml; &ouml;ng&ouml;r&uuml;ld&uuml;. 2012 yılında &ccedil;ıkarılan demokratikleşme paketiyle aynı konuda getirilen &lsquo;a&ccedil;ık yerlerdeki toplantılar ile y&uuml;r&uuml;y&uuml;şlerin g&uuml;neş batmadan &ouml;nce dağılacak şekilde yapılabileceği&rsquo; h&uuml;km&uuml;, Anayasa&nbsp;Mahkemesi tarafından ge&ccedil;en yıl anayasaya aykırı olduğu gerek&ccedil;esiyle iptal edildi. İptal gerek&ccedil;esinde, g&uuml;neşin batışıyla sınırlandırmanın toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;ş&uuml; d&uuml;zenleme hakkına m&uuml;dahale niteliği taşıdığı vurgulanarak, &ldquo;Katılanların sayısı ve y&ouml;ntemi itibarıyla diğer insanların dinlenmesini engelleyecek nitelik taşıyan ve &ouml;zellikle gecenin ilerleyen saatlerine denk gelen toplantıların yasaklanması &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml; g&ouml;r&uuml;lebilirse de başkalarını aşırı derecede rahatsız etmeyen ve kamu d&uuml;zeni y&ouml;n&uuml;nden ciddi bir tehlike yaratmayan toplantıların g&uuml;neşin batmasından sonra devam etmesinin yasaklanması, haklar arasında kurulması gereken adil dengenin toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;ş&uuml; d&uuml;zenleme hakkı aleyhine bozulmasına yol a&ccedil;abilir&rdquo; denildi. AKP, iptal gerek&ccedil;esini dikkate alarak &ldquo;Toplantı ve y&uuml;r&uuml;y&uuml;ş&uuml;n&uuml;n vatandaşların huzur ve s&uuml;k&ucirc;net i&ccedil;inde istirahatını aşırı ve katlanılamaz derecede zorlaştırmamak ve kamu d&uuml;zeni ve genel asayişin bozulmasına neden olmamak şartıyla a&ccedil;ık yerlerde yapılan toplantı ve g&ouml;steri y&uuml;r&uuml;y&uuml;şlerinin dağılma saati mahallin en b&uuml;y&uuml;k m&uuml;lki idare amirinin kararıyla en ge&ccedil; 24.00&rsquo;e kadar uzatılabilir&rdquo; ifadesini &ouml;neriye ekledi.</p> <p><strong>-G&ouml;zaltı s&uuml;resine dayanak arayışı:</strong>&nbsp;Anayasada, bireysel su&ccedil;larda g&ouml;zaltı s&uuml;resinin 48 saat, toplu işlenen su&ccedil;larda ise en &ccedil;ok 4 g&uuml;n olacağı, kimsenin bu s&uuml;reler ge&ccedil;tikten sonra h&acirc;kim kararı olmaksızın h&uuml;rriyetinden yoksun bırakılamayacağı h&uuml;km&uuml; yer alıyor. Anayasadaki bu h&uuml;kme rağmen yasa &ouml;nerisinde, 3 yıl s&uuml;reyle bireysel su&ccedil;larda g&ouml;zaltı s&uuml;resinin h&acirc;kim kararıyla 6 g&uuml;n, toplu su&ccedil;larda ise 12 g&uuml;ne kadar uzatılması &ouml;ng&ouml;r&uuml;l&uuml;yor. S&ouml;z konusu maddenin gerek&ccedil;esinde ise, &lsquo;kimsenin bu s&uuml;reler ge&ccedil;tikten sonra h&acirc;kim kararı olmaksızın h&uuml;rriyetinden yoksun bırakılamayacağı&rsquo; h&uuml;km&uuml; h&acirc;kim kararıyla g&ouml;zaltı s&uuml;resinin de uzatılabileceği şeklinde yorumlanıyor. D&uuml;zenlemenin anayasaya aykırı olmadığına gerek&ccedil;e olarak İngiltere ve AİHM&rsquo;den &ouml;rnekler verilirken, &ldquo;İngiltere uygulamasında bazı su&ccedil;lar y&ouml;n&uuml;nden 48 saatlik g&ouml;zaltı s&uuml;resinden sonra h&acirc;kim kararıyla 7 g&uuml;nl&uuml;k uzatma s&uuml;releri bulunmakta, bu s&uuml;re toplamda 14 g&uuml;ne kadar uzatılabilmektedir. AİHM&rsquo;nin &ouml;zg&uuml;rl&uuml;k ve g&uuml;venlik hakkıyla ilgili kararlarında g&ouml;zaltı ve tutukluluk arasında &ouml;zg&uuml;rl&uuml;ğ&uuml;n kısıtlanması y&ouml;n&uuml;nden herhangi bir fark g&ouml;zetilmemekte, yakalanan kişinin hangi s&uuml;rede bağımsız bir yargı mercii &ouml;n&uuml;ne &ccedil;ıkarıldığına dikkat edilmektedir&rdquo; denildi.</p> <p><strong>-İletişimin tespitinde h&acirc;kim kararına son</strong>: Yasa &ouml;nerisinde &ldquo;ter&ouml;r &ouml;rg&uuml;tlerine mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle hakkında inceleme ve soruşturma y&uuml;r&uuml;t&uuml;len kişiler ile bunların eş ve &ccedil;ocuklarına ilişkin olarak yetkili kurul, komisyon ve diğer mercilere ihtiya&ccedil; duyulan telekom&uuml;nikasyon yoluyla iletişimin tespiti de dahil olmak &uuml;zere her t&uuml;rl&uuml; bilgi ve belge, kamu ve &ouml;zel t&uuml;m kurum ve kuruluşlarca vakit ge&ccedil;irilmeksizin verilir&rdquo; h&uuml;km&uuml; yer alıyor. Oysa anayasada, h&acirc;kim kararı olmadan iletişimin dinlenmeyeceği d&uuml;zenleniyor.</p> <p><strong>-Valilere anayasaya aykırı yetki:</strong>&nbsp;&Ouml;neriyle, valilere &lsquo;kamu d&uuml;zeni veya g&uuml;venliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekilde bozulduğu ya da bozulacağına ilişkin ciddi belirtilerin bulunduğu hallerde 15 g&uuml;n&uuml; ge&ccedil;memek &uuml;zere ildeki belirli yerlere girişi ve &ccedil;ıkışı kamu d&uuml;zeni ya da kamu g&uuml;venliğini bozabileceği ş&uuml;phesi bulunan kişiler i&ccedil;in sınırlama, belli yerlerde veya saatlerde kişilerin dolaşmalarını, toplanmalarını, ara&ccedil;ların seyirlerini d&uuml;zenleme veya kısıtlama, ruhsatlı da olsa her &ccedil;eşit silah ve merminin taşınmasını naklini yasaklama&rsquo; yetkisi tanınıyor. Oysa anayasanın &lsquo;yerleşme ve seyahat h&uuml;rriyeti&rsquo; başlıklı maddesinde, seyahat h&uuml;rriyetinin ancak su&ccedil; soruşturma ve kovuşturması nedeniyle ve su&ccedil; işlenmesini &ouml;nlemek amacıyla sınırlanabileceği h&uuml;km&uuml; bulunuyor.</p> <p><strong>-Pasaport iptaliyle yurtdışına &ccedil;ıkış yasağı:</strong>&nbsp;&Ouml;neriyle,&nbsp;OHAL&nbsp;d&ouml;neminde olduğu gibi 3 yıl s&uuml;reyle g&ouml;revden uzaklaştırılanlar veya g&ouml;revlerine son verilenlerin silah ruhsatları ve pasaportlarının iptal edilmesi &ouml;ng&ouml;r&uuml;l&uuml;yor. Oysa anayasanın &lsquo;yerleşme ve seyahat &ouml;zg&uuml;rl&uuml;ğ&uuml;&rsquo; başlıklı maddesinde &ldquo;Vatandaşın yurtdışına &ccedil;ıkma h&uuml;rriyeti, ancak su&ccedil; soruşturması veya kovuşturması sebebiyle h&acirc;kim kararına bağlı olarak sınırlanabilir&rdquo; h&uuml;km&uuml; yer alıyor</p>