Bizi takip edin
Bizi takip edin

Şizofreni nedir? Hastalar ne zaman şiddete yönelir?

19.05.2019 11:11:19
<p><img src="http://www.cumhuriyet.com.tr/thumbs/600x360/Archive/2019/5/19/1399680_resource/STRES.jpeg" alt="[Haber g&ouml;rseli]" width="600" height="360" /></p> <p>Şizofreni hastaları, kafalarının i&ccedil;inde kendilerine ait olmayan sesler tarafından y&ouml;netildiklerini, duygularının ve d&uuml;ş&uuml;ncelerinin denetlendiğini d&uuml;ş&uuml;n&uuml;yor. Tedavi uyumu bozulduğunda ve alevlenme d&ouml;nemlerinde hastaların şiddete y&ouml;nelebildiğini belirten Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ercan Abay, 5 soruda şizofreni hastalığını ş&ouml;yle anlatıyor:</p> <p><strong>1- Şizofreni nedir, neden kaynaklanır, hangi fakt&ouml;rler hastalığın ortaya &ccedil;ıkmasında ekili olur?</strong></p> <p>Şizofreni genetik ve &ccedil;evresel etmenlerin rol aldığı, genelde gen&ccedil; yaşta ortaya &ccedil;ıkan, erken ve ileri yaşlarda seyrek olarak başlayabilen, algı ve d&uuml;ş&uuml;nce bozukluğuyla seyreden ağır bir psikotik hastalıktır. Bu hastalık, kişilerin ger&ccedil;eği değerlendirme, duygularını kontrol edebilme, ger&ccedil;eği d&uuml;ş&uuml;nebilme, yargıda bulunabilme ve iletişim kurma yeteneklerini etkiler. Hastalığın ortaya &ccedil;ıkmasında genetik, biyolojik, sosyal ve &ccedil;evresel fakt&ouml;rler rol oynayabilir. G&uuml;n&uuml;m&uuml;zde bozukluğun oluşumunun a&ccedil;ıklanmasında en yaygın kabul g&ouml;ren d&uuml;ş&uuml;nce, dopamin hipotezidir. Buna g&ouml;re şizofrenide, beyin derin yapılarında dopaminerjik işlevde artışla birlikte d&uuml;ş&uuml;nce i&ccedil;erik (hezeyanlar) ve algı bozuklukları (hall&uuml;sinasyonlar) gibi pozitif belirtilere ve beynin alın b&ouml;lgesinde, prefrontal kortekste dopamin azalışı ile birlikte negatif belirtilere rastlanır.</p> <p><strong>2- Şizofreni nasıl belirtilerle ortaya &ccedil;ıkar, hangi davranışlar kişinin şizofren olduğunu d&uuml;ş&uuml;nd&uuml;r&uuml;r?</strong></p> <p>Kadın ve erkeklerde eşit oranda g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. D&uuml;nya genelindeki araştırmalarda her toplumda y&uuml;zde 1 oranında g&ouml;r&uuml;len bir hastalıktır. Şizofreni hastalarında beceri ve kişilik değişliklerini i&ccedil;eren bir&ccedil;ok belirti vardır. Pozitif belirtiler arasında, del&uuml;zyon denilen "Ger&ccedil;eğe dayanmayan, ger&ccedil;eğe dayalı bilgilerle izah edilse bile kişinin kendi ger&ccedil;eği ile uyumlu olmayan ısrarlı d&uuml;ş&uuml;nceler" bulunmaktadır. Ger&ccedil;ekte olmayan sesler işitmek, g&ouml;r&uuml;nt&uuml;ler g&ouml;rmek gibi hal&uuml;sinasyonlar olmaktadır. Negatif belirtiler arasında da i&ccedil;e kapanma, d&uuml;ş&uuml;k enerji, motivasyon eksikliği, okulda ya da işyerinde başarının d&uuml;şmesi, temizlik alışkanlıklarının bozulması, yaşama karşı ilgi eksikliği vardır.</p> <p><strong>3- Şizofreni nasıl tedavi edilir ve hastalık tedaviyle tamamen kontrol altına alınabilir mi?</strong></p> <p>Tedavi ile ilgili, &ldquo;Şizofreni tedavisi olmayan bir hastalıktır&rdquo;, &ldquo;Şizofreni hastaları saldırgandır&rdquo;, &ldquo;Şizofreni hastaları &ccedil;alışamaz&rdquo;, &ldquo;Onlar sadece yatarak tedavi edilir&rdquo; gibi yanlış algılar mevcuttur. Şizofreni hastalığının biyopsikososyal boyutları olduğu i&ccedil;in ilacın yanında destekleyici tedaviler vardır. Bir diyabet gibi, bir hipertansiyon gibi şizofreni ile de m&uuml;cadele etmek gerekir. İla&ccedil;la tedavi, psikoeğitim, bilişsel-davranış&ccedil;ı terapiler, grup terapileri, hasta yakını eğitimleri gibi tedavi se&ccedil;enekleri bulunmaktadır. Şizofreni, tanıda gecikme olmaz ve tedaviye uyum g&ouml;sterilirse tedavi edilebilen bir hastalıktır.</p> <p><strong>&ldquo;ŞİZOFRENİ SADECE PSİKOLOJİK DEĞİL TOPLUMSAL BİR OLGUDUR&rdquo;</strong></p> <p>Şizofreni s&uuml;rekli olumsuz seyir izleyen bir hastalık değildir. Şizofreninin tedavisi m&uuml;mk&uuml;n olmayan bir hastalık olduğu şeklindeki yanlış inanışlar pek &ccedil;ok hasta ve hasta yakınında &uuml;mitsizliğe neden olmaktadır. Ayrıca şizofreni sadece olumsuz toplumsal olaylarda dile getirilen değil, her zaman g&uuml;ndemde olan bir hastalık halini almalıdır. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; bu hastalık sadece psikolojik değil toplumsal bir olgudur. Bir&ccedil;ok kurumun koordineli m&uuml;cadelesi gerekir. Şizofreniyle ilgili farkındalığı artırmak, toplumu bu hastalıkla ilgili bilin&ccedil;lendirmek, şizofreni hastalarına ve ailelerine karşı tutumları iyileştirmek, &ouml;ryargıları ortadan kaldırmaya y&ouml;nelik &ccedil;alışmalar yapmak gerekir. Ruhsal bir hastalığı olmayan kişilerin işledikleri su&ccedil;larla karşılaştırıldığında genel olarak şizofreni hastalarının su&ccedil; işleme oranı daha y&uuml;ksek değildir. &Ouml;rneğin kural ihlalinden doğan trafik kazaları, kadına y&ouml;nelik şiddet su&ccedil;ları toplumda daha sıktır. Bu anlamda şizofreni hastalarını damgalamak doğru değildir. Zaman zaman bazı kişilerin &ldquo;şizofren&rdquo; kelimesini başkasını su&ccedil;lamak ya da hakaret etmek i&ccedil;in kullandığı g&ouml;r&uuml;lmektedir. Bu t&uuml;r davranışlar, a&ccedil;ık&ccedil;a ayrımcılığı ve damgalamayı artırmakta, şizofreni hastalarının tedavilerinden uzaklaşmasına sebep olmaktadır.</p> <p><strong>4- Şizofreni hastalarının şiddete y&ouml;nelebileceğini yakınındakiler anlayabilir mi, bunun i&ccedil;in hangi davranışlardan ş&uuml;phelenmek gerekir?</strong></p> <p>Tedavi uyumu bozulduğunda, alevlenme d&ouml;nemlerinde hastalar hezeyanların ve hall&uuml;sinasyonların etkisi altında ger&ccedil;ekten kopar, şiddet eğilimi olabilir. Bu durumlarda tekrar tedavisi d&uuml;zenlenirse şiddet eğilimi azalır. Uykusuzluk, pozitif belirtilerde, dağınık, anlamsız, konuşmalarda, davranışlar gergin ve sert olduğunda, ş&uuml;pheci durum geliştiğinde ve hal&uuml;sinasyonlar yoğunlaştığı d&ouml;nemlerde şiddet riski vardır. Bu s&uuml;re&ccedil;te tedavinin yeniden g&ouml;zden ge&ccedil;irilmesi uygundur.</p> <p><strong>5- Şizofreni ile nasıl m&uuml;cadele edilmeli, şizofreni hastasına yaklaşımda hangi noktalara &ouml;zen g&ouml;sterilmeli?</strong></p> <p>Belirtiler g&ouml;r&uuml;ld&uuml;ğ&uuml;nde gecikmeden hastanelerde ruh sağlığı ve hastalığı polikliniklerine, toplum ruh sağlığı merkezlerine ve psikiyatri uzmanlarına başvurulmalıdır. Ayrıca toplum ruh sağlığı merkezleri hastalara ulaşmak i&ccedil;in &ouml;zel uğraş g&ouml;stermektedir. Pek &ccedil;ok ilde de toplum ruh sağlığı merkezleri bulunmaktadır. Bu merkezlerde şizofreni hastalarını topluma kazandırmak i&ccedil;in &ccedil;eşitli aktiviteler d&uuml;zenlenmektedir. Tabii, hastalıkla m&uuml;cadelede olmazsa olmazlar arasında ailelerin tedavinin i&ccedil;inde yer alması da vardır. &Ouml;zellikle hastaların tedaviyi reddettiği d&ouml;nemler ya da hastalığın akut alevlenme d&ouml;nemleri aile i&ccedil;in zor olabilmektedir. Ayrıca hasta yakınları hastalığın utanılacak bir şey olduğu d&uuml;ş&uuml;ncesiyle, dışlanma, aşağılanma korkusuyla hastalığı gizleyebilmekte, bazen yok sayabilmektedirler. Bu nedenle hasta yakınlarının hastayla kurduğu olumlu ilişkilerin hastalığın tedavisine katkısı inkar edilemez.</p> <div id="FIOnDemandWrapper_fiInstance_109771_6_873512802302558200" class="FIOnDemandWrapper">&nbsp;</div> <p><strong>Kaynak: NTV</strong></p>