Bizi takip edin
Bizi takip edin

DİSK: Kimse işçilerden fedakarlık beklemesin

3.12.2019 13:37:53
<p>DİSK Y&ouml;netim Kurulu adına basın a&ccedil;ıklamasını yapan DİSK Genel Başkanı&nbsp;<strong>Arzu &Ccedil;erkezoğlu</strong>&nbsp;asgari &uuml;cret talebini "<em>Hem ge&ccedil;im &uuml;cretini hem de milli gelir artışını dikkate aldığımızda 2020 yılı asgari &uuml;creti 'en az' net 3 bin 200 TL olmalıdır diyoruz" s&ouml;zleriyle a&ccedil;ıkladı. Asgari &uuml;cretin T&uuml;rkiye'de sadece asgari &uuml;cret ve yakın bir &uuml;cretle &ccedil;alışan 10 milyon iş&ccedil;inin ve ailesinin değil, emeğiyle ge&ccedil;inen herkesin &ccedil;alışma ve yaşam koşullarını belirleyen temel bir parametre olduğunu s&ouml;yleyen &Ccedil;erkezoğlu, "O nedenle asgari &uuml;cretin belirlenmesi s&uuml;reci devletin toplumla yaptığı en b&uuml;y&uuml;k toplumsal s&ouml;zleşmedir</em>"&nbsp;dedi.&nbsp; &nbsp;</p> <p><strong>'Asgari &uuml;cret &uuml;lkemizde giderek ortalama &uuml;crete d&ouml;n&uuml;şmektedir'</strong></p> <p>'2020 yılı asgari &uuml;cretinin ekonomik krizin etkilerinin derinden yaşandığı, işsizliğin arttığı, alım g&uuml;c&uuml;n&uuml;n d&uuml;şt&uuml;ğ&uuml;, gelir dağılımın bozulduğu koşullarda saptandığına' dikkat &ccedil;eken &Ccedil;erkezoğlu, "<em>Asgari &uuml;cret &uuml;lkemizde giderek ortalama &uuml;crete d&ouml;n&uuml;şmektedir.&nbsp;Bu nedenle de asgari &uuml;cret &ccedil;alışanları<strong>&nbsp;ekonomik kriz</strong>e karşı korumanın en &ouml;nemli aracı durumundadır. Ve Asgari &Uuml;cret milyonların meselesidir, memleket meselesidir</em>" diye konuştu.&nbsp;</p> <p>Bu 'memleket meselesi' ile ilgili olarak &uuml;lkeyi y&ouml;netenlerin yaklaşımının iş&ccedil;ileri, &ccedil;alışanları koruyan bir yaklaşım olmadığını belirten &Ccedil;erkezoğlu konuşmasını ş&ouml;yle s&uuml;rd&uuml;rd&uuml;:</p> <p>"<em>Bizler krizle boğuşurken, &ccedil;arşı-pazarda fiyatlar u&ccedil;arken, yıllardır b&uuml;y&uuml;meden pay alamayan iş&ccedil;i sınıfı zamlarla ve vergilerle krizin faturasını &ouml;derken, gelir dağılımı her ge&ccedil;en g&uuml;n daha fazla bozulurken, &uuml;lkeyi y&ouml;netenlerin krizden &ccedil;ıkış i&ccedil;in belirledikleri rota '<strong>d&uuml;ş&uuml;k &uuml;cret politikası'</strong>&nbsp;olarak g&ouml;r&uuml;nmektedir.</em></p> <p><em>Yaz aylarında, kamu emek&ccedil;ilerinin ve kamu iş&ccedil;ilerinin toplu s&ouml;zleşmelerinde ortaya &ccedil;ıkan rakamlar bu politikanın yansımasıdır. Daha da k&ouml;t&uuml;s&uuml; &uuml;lkeyi y&ouml;netenler IMF&rsquo;nin bu konudaki tavsiyesini de&nbsp;<strong>Yeni Ekonomi Program</strong>&nbsp;adı altında benimsedi ve programına koydu. Eyl&uuml;l ayında IMF&rsquo;nin yayınladığı T&uuml;rkiye raporunda '&Uuml;cretleri, ger&ccedil;ekleşen enflasyon oranında değil hedeflenen enflasyon oranında artırın' denildi,&nbsp; bir hafta sonra Hazine ve Maliye Bakanı asgari &uuml;creti bu şekilde belirleyeceklerini ilan etti. Bilindiği gibi 2020 yılı i&ccedil;in hedef enflasyon y&uuml;zde 8.5 olarak a&ccedil;ıklandı.</em></p> <p><em>2020 yılı asgari &uuml;cret pazarlığının zorlu ge&ccedil;eceği kimse i&ccedil;in sır değildir. Yıllardır 'ekonomi b&uuml;y&uuml;d&uuml;' diye &ouml;v&uuml;n&uuml;p, b&uuml;y&uuml;meden payımızı vermeyenler,&nbsp; şimdi kriz kapıya dayandığında &uuml;cretleri daha da d&uuml;ş&uuml;rmeye &ccedil;alışmaktadır. Ekonomik krizi ge&ccedil;iştirmek i&ccedil;in h&uuml;k&uuml;met elde avu&ccedil;ta ne varsa kullanmıştır. Bu nedenle ekonomi daha da kırılgan hale gelmiştir. Ancak&nbsp;<strong>&uuml;retim</strong>&nbsp;ve&nbsp;<strong>işsizlik</strong>&nbsp;cephesinde olumlu bir adım maalesef s&ouml;z konusu değildir</em>.</p> <p><strong>'Uyarıyoruz, kimse iş&ccedil;ilere 'fedakarlık' tavsiyesinde bulunmasın'</strong></p> <p><em>&Uuml;lkeyi y&ouml;netenleri şimdiden uyarıyoruz: Şirket kurtarmalara, işveren teşviklerine devasa kaynakların ayrıldığı bir ortamda kimse iş&ccedil;ilere '<strong>fedak&acirc;rlık</strong>' tavsiyesinde bulunmasın, kimse iş&ccedil;ilerden fedak&acirc;rlık beklemesin.</em></p> <p><em>Kriz koşullarında asgari &uuml;cretteki artış halkın b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n gelirini de belirleyecektir. Bu nedenle asgari &uuml;cret artışının sadece iş&ccedil;ilere değil, T&uuml;rkiye ekonomisine de katkısı olacaktır. 40 yıldır uygulanan ancak artık iflas eden neoliberal politikaları terk etme zamanı gelmiştir. &Uuml;cret artışına dayalı b&uuml;y&uuml;me m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.&nbsp;<strong>&Uuml;cret artışları</strong>nın &ccedil;alışana da ekonomiye de olumlu etki yapacağı ve alım g&uuml;c&uuml;n&uuml; artırarak ekonomiyi canlandıracağı a&ccedil;ıktır</em>."</p> <p><strong>'&Uuml;lkemizde asgari &uuml;cret tespit s&uuml;reci demokratik değil'</strong></p> <p>&Ccedil;erkezoğlu a&ccedil;ıklamasında asgari &uuml;cret tespit s&uuml;recinin de demokratik olmadığına değinerek şunları s&ouml;yledi:</p> <p><em>"&Uuml;lkemizde asgari &uuml;cret tespit s&uuml;reci&nbsp;<strong>demokratik</strong>&nbsp;değildir. Bilindiği gibi asgari &uuml;cret, h&uuml;k&uuml;metin ve işverenlerin &ccedil;oğunlukta olduğu Asgari &Uuml;cret Tespit Komisyonu tarafından saptanıyor. Karar oy &ccedil;okluğu ile alınıyor ve kesin nitelik taşıyor. Asgari &uuml;cret tespit s&uuml;reci T&uuml;rkiye&rsquo;nin en b&uuml;y&uuml;k pazarlığı olmasına karşın bu pazarlıkta iş&ccedil;ilerin sendikaların elinde grev silahı yok. DİSK, asgari &uuml;cret pazarlığını b&uuml;t&uuml;n iş&ccedil;i konfederasyonları tarafından ortaklaşa y&uuml;r&uuml;t&uuml;lmesi gereken bir m&uuml;cadele olarak g&ouml;rmekte ve asgari &uuml;cret g&ouml;r&uuml;şmeleri sırasında konunun toplumsal bir talep haline gelmesi ve sahiplenilmesi i&ccedil;in ortak &ccedil;alışma ve ortak m&uuml;cadeleyi &ouml;nemsemektedir.&nbsp;Asgari &uuml;cret tespit s&uuml;recini bir<strong>&nbsp;toplu pazarlığa</strong>&nbsp;&ccedil;evirmek, milyonların meselesi yapmak ve &ccedil;alışanları insanca bir asgari &uuml;cret talebi etrafında harekete ge&ccedil;irmek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.</em></p> <p><strong>'Asgari &uuml;cret pazarlığı sadece masa başı pazarlık değildir'</strong></p> <p><em>Asgari &uuml;cret pazarlığı sadece masa başı pazarlık değildir. DİSK asgari &uuml;cret pazarlığını &ccedil;ok &ouml;nemli bir paylaşım m&uuml;cadelesi olarak g&ouml;rmektedir. Doğruları s&ouml;ylemek yetmez, haklı olmak da yetmez, sendikalı sendikasız t&uuml;m iş&ccedil;iler ve emek&ccedil;iler olarak haklı&nbsp;<strong>talep</strong>lerimiz i&ccedil;in yan yana gelmek, omuz omuza vermek, meydanlarda, sokaklarda, işyerlerinde m&uuml;cadeleyi b&uuml;y&uuml;tmek gerekmektedir</em>."</p> <p>&Ccedil;erkezoğlu a&ccedil;ıklamanın devamında '2020 Asgari &Uuml;cret Raporu'nun verilerini paylaştı.</p> <p>"<em>DİSK-AR&rsquo;ın hazırladığı 'İnsan Onuruna Yaraşır Asgari &Uuml;cret' başlıklı rapor asgari &uuml;cretle ilgili ger&ccedil;ekleri ortaya koymaktadır</em>" diyen &Ccedil;erkezoğlu rapodan şu bilgileri aktardı:&nbsp;</p> <ul> <li>T&uuml;rkiye&rsquo;de asgari &uuml;cretin tespitinde uluslararası standartlara uyulmamaktadır.&nbsp;2019&rsquo;da 100. yılına ulaşan&nbsp;<strong>ILO</strong>,&nbsp;<strong>BM</strong>&nbsp;ve&nbsp;<strong>Avrupa Konseyi</strong>&nbsp;ilkeleri dikkate alınmamaktadır. Uluslararası normların hesaplarına g&ouml;re asgari &uuml;cret tespitinde iş&ccedil;inin ailesi dikkate alınırken, T&uuml;rkiye&rsquo;de, Asgari &Uuml;cret Tespit Y&ouml;netmeliği&rsquo;nde yer alan tanımda iş&ccedil;inin ailesi asgari &uuml;cretin dışında bırakılmıştır. Sadece bir iş&ccedil;i &uuml;zerinden yapılan hesaplama uluslararası standartlara aykırıdır.</li> <li>Asgari &Uuml;cret Tespit Komisyonu aynı zamanda yapı itibariyle demokratik değildir.&nbsp;Komisyonda h&uuml;k&uuml;met, işveren ve iş&ccedil;i temsilcisi olarak 5&rsquo;er kişi yer alırken en fazla &uuml;yeye sahip iş&ccedil;i sendikası ve işveren &ouml;rg&uuml;tleri tarafından saptanmaktadır.&nbsp;<strong>DİSK</strong>&nbsp;ve diğer konfederasyonlar asgari &uuml;cretin belirlenmesi s&uuml;recinde yer alamamaktadır.</li> <li>Asgari &uuml;cret&nbsp;<strong>ortalama &uuml;cret</strong>&nbsp;haline gelmektedir.&nbsp;2006&rsquo;da ortalama ferdi &uuml;cret ve maaş geliri asgari &uuml;cretin 2 katı iken 2018&rsquo;de bu oran 1,6 katına geriledi. T&uuml;rkiye&rsquo;de asgari &uuml;cret ortalama &uuml;crete yaklaşmaktadır. Asgari &uuml;cretin hızla ortalama &uuml;cret haline d&ouml;n&uuml;şmesinin yine en fazla kadın iş&ccedil;ileri etkilediğini g&ouml;r&uuml;yoruz. Kadınların ortalama &uuml;creti erkeklere g&ouml;re asgari &uuml;crete daha yakındır.</li> <li>8 milyon iş&ccedil;i asgari &uuml;crete bile erişemiyor.&nbsp;<strong>T&Uuml;İK</strong>&nbsp;verilerine g&ouml;re asgari &uuml;cretin altında &uuml;cret alanların sayısı 1 milyon 800 bin, asgari &uuml;cret alanların sayısı 5 milyon civarında olmak &uuml;zere toplamda 6,8 milyondur. Asgari &uuml;cretin altında, asgari &uuml;cret d&uuml;zeyinde ve asgari &uuml;cretin y&uuml;zde 15 &uuml;zerinde &uuml;cret alan toplam 10 milyon civarında emek&ccedil;i s&ouml;z konusudur.</li> <li>T&uuml;rkiye Avrupa&rsquo;nın en d&uuml;ş&uuml;k asgari &uuml;cretli &uuml;lkeleri arasında yer almaktadır.&nbsp;T&uuml;rkiye Avrupa &uuml;lkeleri i&ccedil;inde&nbsp;<strong>en d&uuml;ş&uuml;k asgari &uuml;crete sahip 4. &uuml;lke</strong>dir. Daha d&uuml;ş&uuml;k asgari &uuml;crete sahip &uuml;lkeler Sırbistan, Bulgaristan ve Arnavutluk&rsquo;tur. 2009&rsquo;da&nbsp;<strong>Avrupa</strong>&rsquo;da T&uuml;rkiye&rsquo;den d&uuml;ş&uuml;k asgari &uuml;cretli 13 &uuml;lke varken, 2019&rsquo;da sadece 3 &uuml;lke vardır.</li> <li>Asgari &uuml;cret maliyetinin yarısı vergi ve kesintilere gitmektedir.&nbsp;Asgari &uuml;cretten yapılan vergi ve diğer kesintiler aslında g&ouml;r&uuml;nenden daha y&uuml;ksektir. Asgari &uuml;cretin g&ouml;r&uuml;nen-g&ouml;r&uuml;nmeyen, dolaylı-dolaysız kesintilerini dikkate aldığımızda iş&ccedil;inin eline asgari &uuml;cretin sadece y&uuml;zde 49&rsquo;unun net gelir olarak ge&ccedil;tiği g&ouml;r&uuml;lmektedir. Asgari &uuml;cretin y&uuml;zde 51&rsquo;i vergi ve kesintilere gitmektedir. Asgari &uuml;cret maliyetinin&nbsp;<strong>1537 TL</strong>&rsquo;si vergi ve kesintilere gitmektedir.</li> <li>Asgari &uuml;cretliden daha &ccedil;ok vergi alındı.&nbsp;Asgari &uuml;cretliden ve d&uuml;ş&uuml;k gelirli iş&ccedil;ilerden alınan vergi, ilk vergi dilimi tarifesi d&uuml;ş&uuml;k tutularak artırıldı. Asgari &uuml;cretliler yılın ikinci yarısında ikinci vergi dilimine girmeye başladı. 2002 ve 2003 yıllarında ilk vergi dilimi tarifesi asgari &uuml;cretin 15-16 katı idi.&nbsp;<strong>2019</strong>&rsquo;da ilk vergi dilimi tarifesi asgari &uuml;cretin 7 katına inmiştir.</li> <li>Asgari &uuml;cret d&ouml;viz karşısında da hızla eridi.&nbsp;Asgari &uuml;cret d&ouml;viz cinsinden son yıllarda ciddi bi&ccedil;imde geriledi. 2008&rsquo;de 371 ABD doları olan asgari &uuml;cret, krizin etkisiyle 2009&rsquo;da 339 dolara, 2016&rsquo;daki 430 dolar d&uuml;zeyinden 2019&rsquo;da 357&nbsp;<strong>ABD doları</strong>&nbsp;d&uuml;zeyine geriledi.</li> <li>Asgari &uuml;cretli 11 Cumhuriyet altını kaybetti.&nbsp;<strong>Merkez Bankası</strong>&rsquo;nın yıllık ortalama&nbsp;<strong>Cumhuriyet</strong>&nbsp;<strong>altını</strong>&nbsp;fiyatlarına g&ouml;re 2003 yılında asgari &uuml;cretin yıllık tutarı ile 25 altın alınabilirken. 2019 itibariyle yıllık net asgari &uuml;cretle sadece 14 Cumhuriyet altını alınabilmektedir.</li> <li>T&uuml;rkiye ile &Ccedil;in&rsquo;deki ortalama asgari &uuml;cretler birbirine yaklaşıyor.&nbsp;T&uuml;rkiye dolar a&ccedil;ısından<strong>&nbsp;ucuz işg&uuml;c&uuml; cenneti</strong>ne d&ouml;n&uuml;şmektedir. 2016&lsquo;da iki &uuml;lke arasında 185 dolar fark varken, 2018&rsquo;de bu fark 96 dolara geriledi.</li> <li>Asgari &uuml;cret artışı son yirmi yılda kişi başına gayri safi yurt i&ccedil;i hasıla artışının gerisinde kaldı.&nbsp;Asgari &uuml;cret artışı milli gelir artışının &ccedil;ok altında kaldığı i&ccedil;in asgari &uuml;cretle &ccedil;alışanlar ciddi kayba uğramış ve g&ouml;reli olarak yoksullaşmış durumdadır. Diğer bir ifadeyle asgari &uuml;cretle &ccedil;alışanların milli gelirden aldığı pay azalmıştır. Asgari &uuml;cret artan&nbsp;<strong>ulusal zenginlik</strong>ten payını alamamıştır.</li> <li>Asgari &uuml;cret AGİ hari&ccedil; ve net olarak saptanmalıdır.&nbsp;Bilindiği gibi 2008 yılına kadar &uuml;cretliler topladıkları fatura ve fişler karşılığında devletten vergi iadesi almaktaydı. 2008&rsquo;de bunun yerine Asgari Ge&ccedil;im İndirimi (AGİ) uygulaması başlatıldı. AGİ&rsquo;nin dahil edilmesiyle net asgari &uuml;cret olduğundan y&uuml;ksek g&ouml;sterilmeye başlandı. Oysa AGİ işveren tarafından &ouml;denmiyor ve &uuml;cret değildir. Net asgari &uuml;cret işveren tarafından iş&ccedil;iye &ouml;denen miktardır. AGİ ise devlet tarafından sağlanan bir destektir. 2019 itibariyle AGİ hari&ccedil; asgari &uuml;cret 2021 TL değil aslında 1829 TL&rsquo;dir.</li> </ul> <p>&Ccedil;erkezoğlu t&uuml;m bu tespitlerden hareketle 2020 yılı Asgari &Uuml;cretine dair taleplerini ş&ouml;yle sıraladı:</p> <ul> <li>Asgari &uuml;cret hesabında&nbsp;<strong>uluslararası standartlar</strong>a uyulmalı ve iş&ccedil;inin ailesi de dikkate alınmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cret toplu pazarlık yoluyla saptanmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cret tespitine ilişkin 131 Sayılı&nbsp;<strong>ILO S&ouml;zleşmesi o</strong>naylanmalı,&nbsp;<strong>Avrupa Sosyal Şartı</strong>&rsquo;na asgari &uuml;cretle ilgili konan &ccedil;ekince kaldırılmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cret tespit komisyonunda kadın temsili sağlanmalıdır.</li> <li>T&Uuml;İK hesabı asgari &uuml;cret saptanmasında alt sınır olmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cret net ve&nbsp;<strong>AGİ</strong>&nbsp;hari&ccedil; hesaplanmalıdır.</li> <li>B&uuml;t&uuml;n iş&ccedil;i ve memurlar i&ccedil;in tek asgari &uuml;cret saptanmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cret ge&ccedil;im &uuml;creti olmalıdır.</li> <li>Yeniden değerleme artış oranından daha az asgari &uuml;cret artışı olamaz.</li> <li>Asgari &uuml;cret artışında hedeflenen&nbsp;<strong>enflasyon oranları</strong>&nbsp;esas alınamaz.</li> <li>Asgari &uuml;cret tespitinde ge&ccedil;im koşulları ve&nbsp;<strong>milli gelir a</strong>rtışı dikkate alınmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cret yıllık olarak hesaplanmalı, t&uuml;m&uuml;yle vergi dışı bırakılmalıdır.</li> <li>Asgari &uuml;cretin tespitinde b&uuml;t&uuml;n iş&ccedil;i konfederasyonlarına katılım hakkı sağlanmalı, Asgari &Uuml;cret ulusal &ouml;l&ccedil;ekli bir toplu pazarlıkla belirlenmeli ve uyuşmazlık durumunda grev hakkını da i&ccedil;ermelidi</li> </ul> <p>&Ccedil;erkezoğlu, 2017'de net&nbsp;<strong>2000 TL,</strong>&nbsp;2018'de net&nbsp;<strong>2300 TL</strong>, 2019'da net<strong>&nbsp;2800 TL</strong>&nbsp;asgari &uuml;cret talep ettiklerini belirterek ş&ouml;yle devam etti:</p> <p><em>"Asgari &uuml;cret d&uuml;zeyini &ccedil;eşitli y&ouml;ntemlere g&ouml;re hesaplamak m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. DİSK&rsquo;in asgari &uuml;cret talebinin ayrıntıları raporumuzda&nbsp;iki esasa&nbsp;dayanmaktadır.</em></p> <p><em>Birinci esas asgari &uuml;cretin asgari ge&ccedil;im &uuml;creti olmasıdır. Burada yoksulluk sınırı dikkate alınmalıdır. DİSK de T&uuml;rk-İş de yoksulluk sınırı hesaplamaktadır. Bu hesapları dikkate aldık.&nbsp;Ailede iki kişinin &ccedil;alıştığı varsayımı ile asgari &uuml;cret yoksulluk sınırının yarısından az olmamalıdır. DİSK ve T&uuml;rk-İş&rsquo;in yoksulluk sınırı verilerinin ortalamasının yarısı esas alındığında&nbsp;3 bin 485 TL&nbsp;altında asgari &uuml;cret yoksulluk sınırı altında kalmak anlamına gelecektir.</em></p> <p><em>Asgari &uuml;cret talebinde dikkate aldığımız ikinci esas Kişi Başına Milli Gelir artışıdır.&nbsp;<strong>Cumhurbaşkanlığı</strong>&nbsp;2020 Yıllık Programındaki kişi başına milli gelir hesabı dikkate alındığında asgari &uuml;cretin 2020&rsquo;de en az net&nbsp;2 bin 600 TL&nbsp;olarak saptanması gerekir.</em></p> <p><em>Bu iki y&ouml;netim ortalamasını, hem ge&ccedil;im &uuml;cretini hem de milli gelir artışını dikkate aldığımızda 2020 yılı asgari &uuml;creti 'en az' net&nbsp;<strong>3 bin 200 TL</strong>&nbsp;olmalıdır diyoruz.</em></p> <p><em>İnsan onuruna yaraşır bir asgari &uuml;cret l&uuml;tuf değil haktır.</em></p> <p><em>Bu &uuml;lkenin t&uuml;m değerlerini ve g&uuml;zelliklerini &uuml;reten iş&ccedil;ileri bu hak ve onur m&uuml;cadelesinde omuz omuza olmaya &ccedil;ağırıyoruz."</em></p>