İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), akaryakıt giderlerindeki tarihi artış nedeniyle mart ayından beri üçüncü kez zam gündemiyle toplandı. Toplantıda, İstanbul’da ulaşıma yüzde 40 zam teklifi oybirliğiyle kabul edildi.
Gerçek Gündem’in haberine göre, zammın ardından İETT’den yapılan açıklamada, artan maliyet giderleri vurgulanırken, ”Tek bir yolcunun İETT’ye maliyeti 12,3 lira. İETT’nin yolculuk geliri ise, indirimli ve ücretsiz kartlarla beraber bakıldığında, yolcu başına 3,5 lira. Aradaki fark İBB tarafından ödeniyor ve bu fark İBB bütçesinin 4’te 1’i seviyesine ulaşmış durumda” ifadelerine yer verildi.
Konuya ilişkin İETT’nin açıklamasının tamamı şöyle:
”İstanbul’da İBB’ye bağlı İETT tarafından 6 binden fazla araçla verilen toplu taşıma hizmeti, ancak belediyenin destekleri sayesinde sürdürülebiliyor.
Son dönemde toplu ulaşım hizmetini sunmak için zorunlu olan giderlerin maliyetlerinde korkunç artışlar yaşandı. Kasım 2021’de 8,2 lira olan motorinin litre fiyatı yüzde 158 artışla Nisan 2022’de 21,2 liraya yükseldi. Temel pek çok harcamanın dövizle yapıldığı ulaşım alanında Amerikan Doları da aynı dönemde 9,9 liradan yüzde 50 civarında bir artışla 14,7 liraya yükseldi.
İETT’ye bağlı özel halk otobüsleri de dahil edildiğinde, toplu ulaşımda günlük motorin tüketimi 600 bin litreyi buluyor. Sadece motorin artışının İBB’ye getirdiği ek yük 3 milyar liraya ulaşmış durumda. Yıllık akaryakıt tüketiminin sadece KDV ve ÖTV tutarı ise 1,25 milyar lira tutuyor. Eğer merkezi yönetim, çağrısının yaptığımız şekilde toplu ulaşımda tüketilen akaryakıttan KDV ve ÖTV almaktan vaz geçmiş olsaydı, toplu ulaşım ücretlerine zam yapma zorunluluğu bir süre daha ertelenebilirdi. Ancak hükümet bu artışın yükünü vatandaşla birlikte belediyelere de yüklemeyi tercih etti. Ekonomik şartlar vatandaşlar için de çok çok zorlayıcı bir hal almış olmasına rağmen, toplu ulaşım hizmetinin sürdürülebilmesi için ulaşım ücretlerine artış yapmak bir zorunluluk haline geldi. Sadece kamu kuruluşu olan İETT araçları için değil, toplu ulaşımın diğer aktörleri, Halk Otobüsleri, taksiler, minibüsler, yolcu taşıyan motorlar, Şehir Hatları vapurları için de maliyetler karşılanamaz hale gelmiş bulunuyor.
İETT’nin yolculuk gelirleri de sadece motorin tüketimini karşılayamaz hale geldi. Önceden 2 tam bilet karşılığı alabildiğimiz 1 litre motorini bu artış öncesi 4 tam biletle alabiliyorduk. İETT’nin işletme gelirlerinin giderlerini karşılama oranı, yıldan yıla dolar karşısında düşüş gösteren bilet ücretleri nedeniyle 2018’de yüzde 70 iken 2022’de yüzde 31 seviyesine gerilemiş durumda.
Tek bir yolcunun İETT’ye maliyeti 12,3 lira. İETT’nin yolculuk geliri ise, indirimli ve ücretsiz kartlarla beraber bakıldığında, yolcu başına 3,5 lira. Aradaki fark İBB tarafından ödeniyor ve bu fark İBB bütçesinin 4’te 1’i seviyesine ulaşmış durumda.”
