İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin Muhtarlar Toplantısı’na davet edilen İlber Ortaylı, izlenimlerini aktardı. Yaklaşık 900 muhtarın katıldığı toplantıda muhtarlarla sohbet etme olanağı bulan Ortaylı, toplantı için “muhteşemdi” diye yazdı.
İlber Ortaylı’nın “İstanbul muhtarları” başlıklı yazısının ilgili bölümü şöyle:
“Pazartesi İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Yenikapı’daki Kadir Topbaş Salonu’nda İstanbul muhtarlarıyla bir toplantı yaptı. Bendenizi de davet ettiler. Doğrusu manzara muhteşemdi. Anadolu ve Rumeli yakasındaki İstanbul mahalle muhtarlarının dokuz yüz kadarı oradaydı.
İstanbul Türkiye’dir, hatta Balkanlar ve Ortadoğu’dur. Muhtarlar her partinin seçilmişleriydi. Bir nokta hemen fark ediliyor; muhtarlık seçimlerinin milletvekili ve hatta belediye seçimleriyle bile paralelliği yok. Anlaşılan o ki II. Mahmud Han’ın fermanından (1829) günümüze kadar geçen 193 yıl içinde muhtar ve mahalle, Türk şehrinde henüz kuvvetle yaşıyor, seçimle gelen muhtarları herkes tanıyor, merkez semtlerde nüfus arttıkça ve şehir hizmetleri düzenli olarak geldikçe muhtar arka planda kalmış görünse bile hiç olmadık yerde karşınıza çıkıyor.
Türk toplumunun en aydın kadınları ve Çatalca’nın Binkılıç köyündeki muhtar Nazan Kurtan Hanım gibi bizzat ziraatla uğraşan en yaratıcı muhtarlar var. Anadolu ve Rumeli yakasının Muhtarlar Federasyonu başkanları şaka değil tarihçi. Benim gibi 19. yüzyılda mahalle idarelerini tetkikle akademi hayatına giren birini bile hayrete düşürecek bilgileri var. Genç muhtarlardan Erhan Gümüş, ‘Muhtarın Not Defterinden’ başlıklı 20 yıllık deneyimlerini kaydettiği bir kitap yayımlamış; bütün idarecilerin okuması gereken bir metin.
Muhtarlık seçimi Türk demokrasinin neşv ü nema halindeki en kuvvetli yanı. Gelecekte partilerin hayatında çarşaf milletvekili adayı listesinden çok, dar bölge sistemi ister istemez uygulanacak. Bu nedenle muhtar seçimleri sisteme ilk adımdır. Büyükşehir Belediyesi Muhtarlık Dairesi’ni kurdu. Göreceksiniz bu daire daha çok büyüyecek ve önemi artacak. Bunu müspet bir girişim olarak karşılamak lazım. Çünkü muhtarların belediye ile günü gününe ilişki kurması gerekiyor. Bilgilendirecekler, verdikleri bilginin önemleri anında belediye başkanlığına kadar ulaşacak. Bütçenin nasıl kullanılacağı, mahallelere nasıl nüfuz edileceği, nasıl beledi kontrol ve faaliyet kurulacağı ancak bu gibi eşgüdüm hizmetleriyle mümkün olur. Toplantı sonunda herkese bir ‘İstanbul Muhtarları’ kitabı dağıtıldı. Doğrusu çok yararlı makalelerden oluşan faydalı bir derleme.”
