ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilimin yeniden tırmanmasıyla petrol fiyatları yeniden yükseldi. Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrolü pazartesi günü yüzde 4’ten fazla değer kazanırken, iki ülkenin Hürmüz Boğazı’ndan geçişler üzerine anlaşmazlıkları nedeniyle karşılıklı saldırılar düzenlemesi piyasalarda endişeye yol açtı.
Brent petrolünün varil fiyatı, 78,82 dolara yükselerek 22 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün yaptığı açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemilere saldırı kapasitesini zayıflatmak amacıyla onlarca hedefe saldırı düzenlediğini duyurdu.
CENTCOM ayrıca, “ABD güçleri, İran’ın süregelen haksız saldırganlığı, tacizleri, tehditleri ve keyfi açıklamalarına rağmen ticari gemiler için seyrüsefer serbestisini korumaya hazırdır” ifadeleri kullanıldı.
İran ise ABD saldırılarına karşılık Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn’e füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. İran ilk kez, ABD ve İran arasında da arabuluculuk görevi üstlenen Umman’daki ABD tesislerini doğrudan hedef aldı.
İran, Hürmüz Boğazı’ndan kendi belirlediği rotaları kullanmadan geçmeye çalışan gemilerin “güvenli geçiş garantisinden yararlanamayacağını” yineledi. Açıklamada, “Yetkilendirilmemiş rotalardan geçişten doğacak sonuçlardan gemi sahibi, işletmecisi ve gemi kaptanı sorumludur” denildi.
DENİZ TRAFİĞİNDE SERT DÜŞÜŞ
Geçen ay ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik mutabakat zaptının imzalanmasının ardından toparlanmaya başlayan Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği, çatışmaların yeniden başlamasıyla keskin şekilde azaldı.
Denizcilik istihbarat platformu Windward verilerine göre, perşembe günü saat 21.00 ile cuma günü saat 09.00 arasında boğazdan yalnızca altı gemi geçti. Bu sayı, ay başında günlük 18 ila 22 gemi seviyesindeydi. Cumartesi günü saat 21.00 ile Pazar günü saat 09.00 arasında ise 9 gemi boğazdan geçti. Bunların 4 İran bayrağı taşıyordu.
Savaş öncesinde küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 130 gemi geçiş yapıyordu.
17 Haziran’daki mutabakatın ardından savaş öncesi seviyelere gerileyen petrol fiyatları, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ilk saldırılarından önceki seviyelerin yaklaşık yüzde 9 üzerine çıkmış durumda.
Dünya basınına değerlendirmelerde bulunan analistler brent petrolünün varil fiyatının ağustos ve eylül aylarında jeopolitik belirsizlik nedeniyle 70 doların üst bandında kalmasını beklediğini söyledi.
Orta Doğu’da çatışmaların yeniden tırmanmasının etkisiyle Asya piyasaları da haftaya düşüşle başladı. Japonya’nın gösterge endeksi Nikkei 225 günü yaklaşık yüzde 2 kayıpla tamamlarken, Güney Kore’nin Kospi endeksi ise yüzde 9 değer kaybetti. Avrupa borsaları da haftaya düşüşle başladı. Pan-Avrupa STOXX 600 endeksi öğleden önce yüzde 0,09 geriledi. Yükselen petrol fiyatları enerji hisselerini yaklaşık yüzde 1 yükseltirken, havayolu ve turizm şirketlerinin hisseleri yüzde 1,2 ila 2,3 arasında değer kaybetti. Teknoloji hisseleri de Asya’daki satış dalgasını takip ederek yüzde 0,9 geriledi.
KAYNAK: ANKA
