Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, hafta sonunda yaptığı konuşmalarda faizin düşürülmesi sayesinde enflasyonun düşeceği tezlerini tekrar ederken, kur korumalı vadeli mevduat hesabı sisteminin devreye girmesinden beri TL mevduatların 20 milyar liranın üzerinde arttığını ifade etti.
Erdoğan’ın TL’deki değer kaybını durdurmak için açıkladığı mevduata döviz koruması ile birlikte kamu bankaları agresif bir şekilde döviz satmaya başlarken, aynı anda Merkez Bankası (TCMB) rezervleri de doğrudan müdahale olmamasına rağmen sert geriliyor.
MERKEZ BANKASI’NIN REZERVLERİ ERİDİ
Reuters’ın hesaplamalarına başvurduğu bankacılar büyük bölümü haftanın ilk iki gününde olmak üzere TCMB’nin swap hariç net uluslararası rezervinin geçen hafta Cuma hariç yaklaşık 8.5 milyar dolar, doğrudan müdahalelerin de başladığı ay başından itibaren ise yaklaşık 18 milyar dolar düştüğünü hesapladı.
YENİ TEDBİR PAKETİ AÇIKLANACAK
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’ye göre, ise kurda görülen 18.4 tarihi rekoru bir “köpük” ve köpüğün tamamı ortadan kalkmadı. Nebati geçen hafta “Köpük daha tam gitmedi gitmeye başladı bir yere doğru gidiyoruz” dedi ve bir para biriminin bir diğer para birimine göre enflasyon farkı kadar değer değişimi yaşaması gerektiğini söylemişti.
Nebati ayrıca yakın zamanda piyasayı oldukça şaşırtacak yeni bir tedbir paketi açıklayacaklarını da geçen hafta söylemişti. Piyasalar açıklanacak yeni tedbirleri yakından izlenecekler.
8.5 MİLYAR DOLAR DÜŞTÜ
TCMB verilerine göre, bankanın net rezervleri önceki hafta 21 milyar dolardan 12 milyar dolara geriledi. Geçen haftaki düşüş ise henüz tüm rakamlar bilinmediğinden tam hesaplanamıyor. Ancak analitik bilanço verilerinden bankacıların yaptığı hesaplamalara göre haftanın ilk dört gününde rezervler 8.5 milyar dolar düşüşe işaret ediyor.
TL’DE KAYIP YÜZDE 30
TL, Erdoğan’ın geçen hafta Pazartesi günü kabine toplantısı sonrası açıkladığı desteklerde bir günde yüzde 50, bir haftadan kısa sürede yüzde 80’e ulaşan değer kazancı yaşadı. TL’de dolar karşısında tarihte eşi nadir görülen bu denli sert değer kazancına rağmen yılbaşından beri kayıp yüzde 56’dan yüzde 30’un altına kadar gerilemiş durumda.
CHP milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, TCMB’nin borsada 18.22 seviyesinden döviz satışına başladığını ve bankanın döviz rezervlerinin 3.65 TL seviyesine kadar satıldığını belirterek, “TCMB soyulmuştur. Operasyondan haberi olanlar büyük paralar kazanmıştır” dedi.
ERDOĞAN ÇAĞRI YAPTI
Erdoğan ayrıca ise TL’nin değer kazanmasına ardından sanayici ve esnafa, fiyatları artış yaptıkları hızda indirmeleri için çağrıda bulundu. Ekonomistler TL’deki geçen haftaki sert değer kazançları öncesi enflasyonun önümüzdeki aylarda %30’un üzerine çıkması bekleniyordu.
Fiyat indirimi çağrıları ve TL’deki değer kazancı sonrası fiyatlarda oluşabilecek kısmi indirim yakından izleniyor. Ekonomistler bu gelişmelere göre enflasyon beklentilerini tekrar güncelleyecekler. Ancak yıllık enflasyonun önümüzdeki aylarda düşmesi değil hala yükselmesi bekleniyor.
KREDİ FAİZLERİ ARTTI
Öte yandan TL’yi destekleyecek adımları sonrası yılsonunun da yaklaşmasıyla bankalar TL mevduat faizlerini geçen hafta 3-4 puan artırırken, fonlama maliyetleri yükselen bankalar TCMB faiz indirimiyle zaten düşmeyen kredi faizlerini daha da artırıyor.
TCMB’nin politika faizini son dört ayda yüzde 19’dan yüzde 14’e çekmesine rağmen aynı dönemde tahvil, ticari kredi gibi birçok piyasa faizi artış göstermişti ve Erdoğan’ın yatırımların önünü açmak, daha çok istihdam yaratmak için istediği düşük kredi faizi ortamı zaten oluşmamıştı.
TL’yi destekleme adımlarıyla ve TCMB döviz satışlarının TL likiditesini sıkıştırması ile geçen hafta ayrıca mevduat ve ticari kredilerde artışlar daha da belirginleşti. Zararları Hazine tarafından telafi edilen kamu bankalarının verdiği krediler hariç piyasa faizlerinde yükseliş bir süredir zaten görülüyordu. Hazine’nin gösterge 10 yıllık tahvil faizi yıl başındaki yüzde 12 civarından yüzde 24’e yaklaşmış durumda.
BİREYSELLERDE PANİK DÖVİZ ALIMI DURDU
Bankacılar sistemin yeni döviz alımlarını caydırdığını, panik havasını şu an için ortadan kaldırdığını, bunun da aralıksız devam eden tek yönlü bireysel döviz talebini kesmesi açısından olumlu olduğunu belirtiyor.
TL’deki sert değer kazancına rağmen yine de bir çok bankacı orta ve uzun vadeli süreçlerinin izlenmesi gerektiğine ve TL’de değer kaybı olması halinde Hazine üzerinde oluşabilecek risklerin büyüklüğüne dikkat çekiyor.
(Reuters)
