CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Niğde’de domates üreticilerinin sorunlarını dinledi. Domates üreticisi Vahit Durukan, “İşçiler burada, tarlalar burada, ama salça fabrikaları domatesi 2 lira 30 kuruşa alacaklarını açıkladı. Nakliye masrafı bize ait, artı bunun yüzde 20 fire payı da var. İşçilik de bize ait. Bu durumda bize hiçbir şey kalmıyor, hatta üstüne salça fabrikalarına borçlu kalıyoruz” diye konuştu.
CHP’li Gürer, Niğde’nin Bor ilçesine bağlı Çukurkuyu kasabasında domates üreticilerinin yaşadığı sorunları yerinde inceledi. Gürer, şöyle konuştu:
“2024 yılında TÜİK’e göre domates üretiminin 14,5 milyon ton olacağı tahmin edilmiştir. Bu yıl üretimin geçen yıla göre 1 milyon ton arttığını belirtilmektedir. Yemelik ve salçalık domates olarak Türkiye üretici ülkeler içinde dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Son yıllarda üretimi artan salçalık domatesi sanayide işleyip yurt dışına ihraçta etmekteydi. Geçtiğimiz yıl yurt dışı pazarı genişletmek ve çeşitlendirmek yerine yurt içi fiyat artışı dikkate alınarak ihracatla ilgili sınırlama getirildi. Bu süreçte sanayiciler önemli ölçüde domatesi salça olarak yurt dışına gönderemediler. Pazara farklı ülkelerde yöneldi. Yurt içinde sözleşmeli üretim yapan fabrikalar dikim öncesi açıkladıkları fiyatı geriye çektiler. Bu durum fiyatların baskılanması ile üreticiyi olumsuz etkiledi. Artan girdi maliyetlerine karşın geçen yılın altında fiyat oluşunca çiftçi işçilik maliyetini dahi karşılayamaz duruma geldi. Bölgelere göre üretim olgunlaştıkça sorun derinleşti ve Çukurkuyu kasabası gibi Niğde’nin en çok domates üretilen bölgelerinde, domateslerin büyük bir bölümü tarlada kaldı.”
SALÇA FABRİKALARINA BORÇLU KALIYORUZ
Domates üreticisi Vahit Durukan, tüccarların domates almaya gelmediğini ve bu durumun kendilerini büyük bir mali sıkıntıya soktuğunu ifade etti. Durukan, “Tüccarlar domatesi almaya gelmiyor. Domatesin dönüm başına maliyeti en az 25 bin lira. İşçiler burada, tarlalar burada, ama salça fabrikaları domatesi 2 lira 30 kuruşa alacaklarını açıkladı. Nakliye masrafı bize ait, artı bunun yüzde 20 fire payı da var. İşçilik de bize ait. Bu durumda bize hiçbir şey kalmıyor, hatta üstüne salça fabrikalarına borçlu kalıyoruz” diye konuştu. Durukan, kredi kullanarak ekim yaptıklarını ve borçlarını ödeyemediklerini belirtti.
İşçi bulmanın ve işçi yevmiyelerinin de büyük bir sorun olduğunu anlatan Durukan, “Sabahtan beri seçerek iki kamyon mal yükledik, ama işçiler üç kez kaçtı. Üç kez yeni işçi tuttum, çünkü yevmiye düşük bulunuyor. Şu an için bir işçinin günlük yevmiyesi 700 lira. Bir işçi 28 kasa domates topluyor” dedi.
Türkiye’nin farklı illerinde de domates üretiminde yaşanan sorunların üreticiyi isyan ettirdiğini belirten Gürer, “Türkiye’nin farklı illerinde domates, Niğde’ye göre daha önce yetişir. Bu nedenle oralarda büyük bir tepki oluştu. Aynı durum şu anda Niğde bölgesinde de yaşanıyor. Şu an Niğde’de de tüccarlar domatese para vermiyor. Doğal olarak çiftçinin topladığı domatesler işçiliği karşılamayınca sıkıntı yaşıyorlar. Pazarda ve markette ise tarladaki ürünün fiyatı katlamış durumda. Vatandaş aldığı ürünün fiyatından, üretici girdi maliyetlerinden, pazarcı ise nakliye, işçilik, işgaliyle poşet giderlerinden dert yanıyor” ifadesini kullandı.
TARIM KREDİ KOOPERATİFİ ŞU ANDA ÇİFTÇİNİN DOSTU DEĞİL
Bir diğer domates üreticisi, Tarım Kredi Kooperatifi aracılığıyla yapılan sözleşmelerin uygulanmadığından ve kooperatifin üreticilere gereken desteği sağlamadığından yakınarak, şöyle konuştu:
“Tarım Kredi Kooperatifi’nin en çok üyesi Çukurkuyu’dadır. Her sene sözleşme yapıyoruz, ancak kooperatif sözleşmelerin dışına çıkıyor. Örneğin, bir liraya sözleşme yaptığımızda, piyasa düştüğünde piyasanın altında mal almaya çalışıyorlar. Tarım Kredi Kooperatifi çiftçiyi ciddi şekilde mağdur ediyor. Çiftçinin yanında olması gerekirken yanında olmuyor. Tarım Kredi Kooperatifi, çiftçiyi destekleyen bir politika ile alım yapmıyor, hatta piyasadan daha kötü davranıyor. Biz istiyoruz ki sözleşmemizi yapalım, gübremizi ve bütün ihtiyaçlarımızı oradan alalım ve borcumuzu mahsuplaşarak ödeyelim. Ancak Tarım Kredi Kooperatifi her sene verdiği sözleri yerine getirmiyor, sözleşmelere de uymuyor. ‘Alamıyoruz, işleyemiyoruz, yerimiz yok, satamıyoruz,’ diye sürekli bahaneler üretiyorlar. Adı var, kendi yok; Tarım Kredi Kooperatifi şu anda çiftçinin dostu değil.”
ÇİFTÇİLİK BİTMİŞ DURUMDA, ÇİFTÇİ BOĞULDU
Bir üretici, kredi kullanarak domates ekimi yaptığını ve dönüm başına 20-25 lira masraf yaptığını belirtti. Ancak tüccarların alım yapmadığını ve ellerindeki domateslerin tarlada kaldığını ifade eden üretici, “Çiftçilik bitmiş durumda, çiftçi boğuldu. Ne yapacağız? Seneye ne olacağı belli değil, yapacak bir şey yok” dedi.
Diğer üreticiler de borçları ve mali sıkıntılar hakkında, “Yaklaşık 1 milyon lira kredi kullandık, ödeyebildiğimizi ödeyeceğiz. Ne yapalım? Haciz gelecek, traktörümüzü bağlatacağız” diye konuştu.
Domates üreticisi Durukan, domatesin yetiştirilmesi sırasında kullanılan suyun maliyetinin arttığını ve diğer maliyetlerin de yükseldiğini belirterek, “Bir domates yetiştirilirken yaklaşık 148 litre su kullanılıyor. Su gideri de arttı; sulama saati 300 lira. Bir saat su 300 lira, geçen sene 130 lira olan sulama saati yüzde 100’ün üstünde arttı. Tohumda, ilaçta ve gübrede de artış var” şeklinde konuştu.
KAYNAK: ANKA
