Türkiye 9 Temmuz 2018 tarihinde “cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine” geçti. O günden bu güne Türkiye’de yaşanan gelişmeleri CHP Adana Milletvekili Burhanettin Bulut, “Tek Adam Rejimi’nin 4. Yılı Raporu”nda sıraladı. Raporda, 2018’den bu yana uygulanan sistemin Türkiye’yi demokrasi ve ekonomide nasıl geriye götürdüğü gözler önüne serildi.
“BORÇ ÜÇE KATLANDI”
Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’ın haberine göre CHP’li Bulut, “İşsizlikten icra dosyaları sayısına, iç ve dış borçlardan vatandaşın ve KOBİ’lerin bankalara olan borçlarına, hukuktan özgürlüklere Türkiye her alanda büyük bir yıkım yaşıyor. Tek adam rejiminde hangi ekonomik göstergeye baksak, çöküş görüyoruz. Vatandaşın ve KOBİ’lerin bankalara olan borçları neredeyse üçe katlandı. Milli gelir milyarlarca lira kayba uğradı, kişi başına düşen gelir azaldı” dedi. Raporda yer alan değerlendirmeler şöyle:
– Ekonomi zorda: 2018’de dünyanın en büyük 17. ekonomisi olan Türkiye, 2021 sonu itibarıyla 21. sıraya geriledi. 891.8 milyar dolar olan milli gelir 793 milyar dolara düştü. Milli gelir, 98 milyar dolar kayba uğradı. Kişi başı milli gelir 10 bin 694 dolar iken, 9 bin 374 dolara indi. Merkez Bankası, borçlar düşüldükten sonra net 36 milyar dolar rezerve sahipken, tek adam rejiminin ardından eksi 54.5 milyar dolara geriledi.
– Zam yağmuru: 2018 Haziran’da 1 dolar 4.60 TL iken bugün 17.21 TL. 1 Avro 5.35 TL iken bugün 17.56 TL oldu. Akaryakıta zam yağdı. 6.24 TL olan benzinin litresi, bugün 25.32 TL’ye. 5.69 TL olan motorinin litresi, bugün 24.74 TL’ye yükseldi. 1 TL olan 200 gram ekmeğin fiyatı 4 TL’ye yükselerek dört kat arttı. 58 TL olan kuşbaşı etin kilosu, bugün 136 TL’den satılıyor.
– Enflasyon fırladı: Yıllık enflasyon 2018’de yüzde 20.3 iken, TÜİK rakamıyla yıllık yüzde 78.85 oldu. Yaşam pahalılığında Venezuela, Sudan, iflas etmiş Lübnan, savaştaki Suriye, Zimbabve’nin ardından dünyada altıncı sıradayız. .
– Borçlar katlandı: 2018 sonunda Hazine’nin iç ve dış borçları toplam 1 trilyon 67 milyar 115 milyon TL iken bugün 3 kattan fazla artarak 3 trilyon 363 milyar 604 milyon TL’ye yükseldi. Yurttaşların Haziran 2018’de bankalara olan borcu 526 milyar lira düzeyindeyken 2022 Mayıs’ında 1 trilyon 284 milyar liraya yükseldi. Yüzde 237 oranında arttı. KOBİ’lerin borcu 550 milyar TL iken 1 trilyon 506 milyar oldu. Borç üçe katlandı.
– İcra patladı: Türk-İş, Haziran 2018’de dört kişilik ailenin açlık sınırını 1714 TL olarak hesaplamıştı. Bu rakam, 6 bin 319 liraya yükseldi. 2018 sonunda icra dairelerinde 18 milyon 680 bin olan dosya sayısı, 1 Temmuz itibarıyla 23 milyon 826 bine çıktı.
– Antidepresan kullanımı arttı: 2018’de 49 milyon 43 bin 763 kutu olan antidepresan kullanımı, 2021’de 59 milyon 641 bin 14 kutuya yükseldi. Antidepresan kullanımı 5 milyon kutudan fazla arttı.
– Listede geriledik: Türkiye, 2018’de Dünya Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde 113 ülke içinde 101. sırada yer alıyordu. 2021’de ise 139 ülke arasında 117. sıraya geriledi. 210 ülke ve bölgenin karşılaştırıldığı 2018 yılındaki Dünya Özgürlükler Raporu’nda haklar anlamında “özgür olmayan” ülkeler kategorisinde yer alan Türkiye’ye, son raporda da yine aynı kategoride yer verildi.
1 MİLYON YENİ İŞSİZ
Tek adam rejimi öncesinde gerçek işsiz sayısı 6 milyon 864 bin kişi iken 8 milyonu aştı. Yaklaşık 1 milyondan fazla kişi işsizler ordusuna katıldı.
YA ‘AF’ İSTEDİLER YA DA GÖREVDEN ALINDILAR
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ilk kabinesinden bugüne dek pek çok isim ya “görevden affını” istedi veya görevden alındı. Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Cahit Turhan “görevden affını” isteyen ve görevden alınan isimler oldu. Sistemin ilk kabinesindeki yedi kişi gitti. Hatta Berat Albayrak’ın yerine gelen Lütfi Elvan da görevden affını istedi.
