İran’da 28 Aralık’ta başlayan ve kısa sürede dini yönetime karşı ülke geneline yayılan protestolar şiddetlenirken, güvenlik güçlerinin ölümcül güç kullandığına ilişkin iddialar artıyor. Uluslararası toplum, İran genelinde protestoculara yönelik artan şiddet olaylarından endişeli. ABD ve İsrail’in olası “askeri” senaryoları değerlendirdiği ileri sürüldü.
İran’da 28 Aralık’ta hızla artan fiyatlara tepki olarak başlayan ve kısa sürede 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkeyi yöneten dini yönetime karşı bir harekete dönüşen protestolar, ülke çapında gittikçe tırmanıyor.
Tahran ve Şahsavar’da gece protestoları
Protestocular, dün gece ülkenin başkenti Tahran’da Punak semti de dahil olmak üzere çeşitli bölgelerde ve Mazenderan eyaletine bağlı Şahsavar kentinde toplandı, güvenlik güçlerinin baskılarına ve internetin kesilmesine rağmen ateşler yakarak hükümet karşıtı sloganlar attı.
Güvenlik güçlerinin ülke genelinde ölümcül güç kullandığı, aktivistler ve sağlık kaynaklarından gelen raporların yüzlerce, hatta binlerce kişinin hayatını kaybettiğine işaret ettiği bildirildi.
Kahrizak görüntüleri ve hastane açıklamaları
Tahran’daki Kahrizak Adli Tıp Merkezi’nden çekilen videolarda sıralar halinde ceset torbaları görülürken, İran medyasına konuşan Reşt ve Kerec’teki doktorlar, hastanelere son günlerde çok sayıda ölen kişilerin cesetlerinin getirildiğini söyledi. Ancak İran hükümetinin iletişimi kesmesi nedeniyle toplam kaç kişinin öldüğüne ilişkin net bir veri henüz yok.
HRANA: “En az 490 protestocu öldü”
Ancak ABD merkezli insan hakları grubu HRANA, 490 protestocu ve 48 güvenlik görevlisinin ölümünü doğruladığını, 10 bin 600’den fazla kişinin ise tutuklandığını açıkladı. İran ise resmi bir can kaybı rakamı paylaşmadı.
İnternet dördüncü günde de neredeyse sıfır
İnternet izleme kuruluşları NetBlocks ve Cloudflare, ülke genelindeki internet bağlantısının dördüncü gününde de neredeyse sıfır seviyesinde kaldığını, protestoların Tahran ve diğer kentlerde yeniden başladığını bildirdi.
Uluslararası toplumdan tepki
Uluslararası tepkiler de arttı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, aşırı güç kullanımına ilişkin haberler karşısında “şoke olduğunu” söyledi ve itidal çağrısında bulundu. Avrupalı yetkililer endişelerini dile getirirken, İsrail ABD’nin olası bir müdahalesi ihtimali nedeniyle yüksek alarma geçtiğini açıkladı.
ABD ve İsrail’de alarm
ABD merkezli medya kuruluşları Wall Street Journal ve New York Times, ABD’li yetkililere dayandırarak, ABD Başkanı Donald Trump’ın salı günü duruma verilecek yanıt seçenekleri hakkında bilgilendirileceğini yazdı. Axios ise, görüşülen önlemlerin siber ve bilgi operasyonlarından askeri caydırıcılığa kadar uzandığını, ancak yetkililerin büyük çaplı saldırıların protesto hareketini zayıflatarak ters etki yaratabileceği uyarısında bulunduğunu aktardı.
İsrail merkezli gazete Jerusalem Post’un bir diğer haberine göre, Trump’ın İran’da ülke genelinde yönetime karşı protesto eden İranlılara destek vermesi bekleniyor. Gazete, son günlerde yapılan görüşmelerin ayrıntılarına vakıf çok sayıda kaynağa atıfta bulundu. Habere göre kaynaklar, “Trump esasen İran’daki protestoculara yardım etmeye karar verdi. Henüz karar vermediği şey, bunun ‘nasıl’ ve ‘ne zaman’ yapılacağı” dedi.
Tahran’dan uyarı
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Washington’u “yanlış bir hesap” yapmaması konusunda uyardı. Galibaf, “Açık olalım: İran’a yönelik bir saldırı durumunda işgal altındaki topraklar (İsrail) ile tüm ABD üsleri ve gemileri bizim meşru hedefimiz olacaktır” dedi.
İranlı yetkililer, ABD ve İsrail’i olayları kışkırtmakla suçladı ve devlet medyasına göre bugün, “ABD ve İsrail öncülüğündeki terörist eylemleri” kınamak için ülke çapında miting çağrısı yaptı.
Pehlevi’den protestoculara destek
Öte yanda, sürgündeki Prens Rıza Pehlevi’nin protesto ve grev çağrısı yapmasının ardından, Avrupa genelinde, Birleşik Krallık’ta, Türkiye’de ve Avustralya’da yaşayan İranlıların da protesto gösterileri düzenlediği bildirildi.
KAYNAK: ANKA
