İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 2025 yılında en az 94 çocuk işçinin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Meclis’ten yapılan açıklamada, “Türkiye’de 2025 yılında; tarım sektöründe 31 çocuk işçi, sanayi sektöründe 27 çocuk işçi, hizmet sektöründe 20 çocuk işçi ve inşaat sektöründe 16 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti” ifadelerine yer verildi.
İSİG Meclisi, 2025 yılında hayatını kaybeden çocuk işçi sayısını açıkladı. İSİG Meclisi’nin internet sitesinden yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:
“Yüzde 71’ini ulusal basından; yüzde 29’unu ise çocuk işçilerin aileleri, mesai arkadaşları ve yerel basından öğrendiğimiz bilgilere dayanarak tespit ettiğimiz kadarıyla 2025 yılında en az 94 çocuk işçi hayatını kaybetti. Son 13 yılda çalışırken kaybettiğimiz çocuk işçi sayısı ise 836.
Türkiye’de çocuk işçi ölümleri saklanıyordu. Çalışma Bakanlığı’nın sitesinde yer alan istatistikleri incelediğimizde resmi olarak her yıl 13-14 çocuk işçi ölümü kayıtlara geçiyor ve bu ölümler duyu(ru)lmuyordu. Ancak son on üç yıllık kayıtlarımıza göre her yıl 63-64 çocuk hayatını kaybediyor. Bu tablo son iki yılda daha da derinleşti. 2024 yılında 71 çocuk işçi ölürken bu yıl ölen çocuk işçi sayısının 94 olması çocuk emeğinin durumunu özetliyor.
Türkiye’de 2025 yılında; tarım sektöründe 31 çocuk işçi, sanayi sektöründe 27 çocuk işçi, hizmet sektöründe 20 çocuk işçi ve inşaat sektöründe 16 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti. Tarım sektöründe; mevsimlik işçi, gezici mevsimlik işçi (kırın en kötü çalışma biçimi), bulunduğu bölgede çalışan tarla işçisi, çoban, besi çiftliği işçisi, orman işçisi, balıkçı ve çiftçiler olmak üzere yüz binlerce çocuk var. Sanayi sektöründe; merdiven altı işyerlerinde, atölyelerde, eskiden büyük kentlerde iken şimdi Anadolu kentlerinin tamamına yayılan OSB’lerde, metalde, deride, kimyada, ağaçta çalışan on binlerce çocuk var.
Hizmet sektöründe; son dönemde özellikle moto kurye olan, AVM’lerdeki her dükkanda, yemek satılan her yerde satışta veya mutfakta yer alan, ayrıca sokakta; ayakkabı boyacılığı, seyyar satıcılık, araba camı silme, atık toplama gibi işlerde çalışan; her şehirde her ana caddede çalışan on binlerce çocuk var. İnşaat sektöründe; sıvacı, duvarcı, ortacı gibi çırak ve kalfa adıyla çalışan ama iş yükü bakımından yetişkinlerle aynı şekilde çalışan genellikle ailenin diğer üyeleriyle ya da akrabalarıyla gelen on binlerce çocuk var.
TÜRKİYE’DE SANAYİ, TARIM, İNŞAAT VE HİZMET SEKTÖRLERİNDE 3 MİLYON CİVARIND ÇOCUK ÇALIŞTIRILIYOR
Bir de sanayi-inşaat-hizmet sektörlerinde eğitim sistemine entegrasyon adı altında işçileştirilen çocuklar var. Bu gerçekliği Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ifade ediyor: ‘2024-2025 eğitim öğretim yılı itibarıyla toplam 3 bin 954 meslek okulunda 1 milyon 536 bin 242 öğrencimiz, 408 MESEM’de 420 bin öğrencimiz var.’ Yani işçileştirilme sürecinde olan yaklaşık 2 milyon öğrenci demek bu. 2025-2026 eğitim öğretim yılında 509 bin 85 MESEM öğrencisi 224 bin 346 işletmede, 254 bin 60 Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi (MTAL) öğrencisi ise 111 bin 578 işletmede mesleki eğitimi almaktadır. Yani bu öğrencilerin (MESEM artı MTAL) 765 bini de işyerlerinde ‘bizzat işçi olarak çalışıyor’. Özetle anlaşılması gereken husus şu: Türkiye’de sanayi, tarım, inşaat ve hizmet sektörlerinde 3 milyon civarında çocuk farklı biçimlerde çalıştırılıyor. Bunun en çıplak sonucu olan iş cinayetleri de gerçekliğin gözler önüne serilmesini sağladı.
94 ÇOCUĞUN 13’Ü KIZ VE 81’İ OĞLAN ÇOCUK İŞÇİYDİ
Hayatını kaybeden 94 çocuğun 13’ü kız ve 81’i oğlan çocuk işçiydi; 26’sı 14 yaş ve altı, 68’i 15-17 yaş aralığındaydı; 4’ü Suriyeli ve 1’i Afganistanlı olmak üzere 5’i göçmendi. Tarımda ölen 31 çocuğun 19’u işçi, 12’si çiftçi yani ailesinin yanında ücretsiz olarak çalışan çocuklar… Sanayi sektöründe ölen çocuklar gıda, maden, kimya, tekstil, ağaç, çimento, metal, enerji, taşımacılık ve genel işler işkollarında çalışıyordu. Ticaret, metal, enerji ve genel işler işkolunda çalışan 4 çocuk da kendi nam ve hesabına çalışan aile üyelerinin yanında iş öğrenmek için çalışıyordu.
MESEM’lerde çalışırken ölen 6 öğrenci/işçi tespit edebildik. Bu çocukların isimleri Muhammed Kendirci, Arda Dirmilli, Yağız Yıldız, Şerafettin Başarır, Alperen Uygun ve Arda Silahlı. Böylece 2023 Eylül ayından itibaren tespit edebildiğimiz MESEM’lerde çalışırken ölen çocukların sayısı ise 18 oldu. MTAL, Ticaret, OSB ve Denizcilik Liselerinde okuyup çalıştıkları işyerinde staj yaparken hayatını kaybeden 7 öğrenci/işçi tespit edebildik. Bu çocukların isimleri Turhan Karabulut, Mehmet Dallı, Necip Fazıl Çırak, Hilal Özdemir, Buğrahan Sağdıç, Esma Nur Aydın ve Utku Okan Saylan. MESEM uygulaması ile Meslek Liseleri o kadar iç içe geçmiş ki bazen öğrenci/işçilerin hangi kapsamda çalıştıklarını tespit edemiyoruz.
MOTO KURYE MESLEĞİNDE ÇALIŞIRKEN ÖLEN 5 ÇOCUK VAR
Son yıllarda kitleselleşen ve ölümlerle gündeme gelen moto kurye mesleğinde de çalışırken ölen 5 çocuk var. Bu çocukların isimleri Yiğit Karakurt, Ahmet Gökduman, Taha Tuna, Mert Ali Yigen ve Mehmet Efe Yaman. Trafik ve servis kazaları en çok çocuk işçi ölüm nedenidir. Çünkü mevsimlik tarım işçisi olan çocuklar tıka basa dolu minibüslerde, traktör kasalarında veya açık kasa kamyonetlerin yaptıkları kazalarda yollara savrulmaktalar. Buna artan moto kurye çocukların ölümlerini de eklememiz gerekir.
Ezilmeler metal, gıda, tekstil, inşaat ve ağaç işçisi çocukların sıkça karşılaştığı bir ölüm nedenidir. Yüksekten düşmeler ise inşaat işçisi çocukların ilk sıradaki ölüm nedenidir. Yine önemli bir neden de boğulmalardır. Mevsimlik tarım işçisi çocuklar içme suyu veya genel kullanım için ihtiyaç olan suları derelerden ve su kanallarından sağlamaktadır. Ayrıca yazın 40 dereceyi aşan sıcaktan korunmak ve yine yıkanma ihtiyacı için girilen bu derelerde ve su kanallarında çocuklar boğulmaktadır.
BU YIL PATLAMA VE YANMALAR DA ÖNEMLİ BİR ÖLÜM NEDENİ OLARAK ÖNE ÇIKMAKTADIR
Bu yıl patlama ve yanmalar da önemli bir ölüm nedeni olarak öne çıkmaktadır. Dilovası’nda yanan kız çocukları, çimento ve metal fabrikalarında gece saatlerinde çalışan, tinerle çalışırken ya da ısınırken oluşan parlamalar nedeniyle hayatını kaybeden Tuğba Taşdemir, Nisanur Taşdemir, Cansu Esetoğlu, Mustafa Eti, Alperen Karaçengel, Şerafettin Başarır ve Alperen Kılıçparlar ilk aklımıza gelenler. Şiddet ise korunmasız olan çocukların en başta tarımda olmak üzere işyerlerinde ve sokakta karşılaştıkları bir ölüm nedenidir. Çocuk işçiler için maruz kalınan fiziksel ve psikolojik şiddet çoğu zaman gündelik yaşamın bir parçası haline gelmiştir. Muhammed Kendirci, Hilal Özdemir ve Eyüp Can Güner isimli çocuklarımızın çalışırken uğradıkları şiddeti unutmadık. En çok ölüm Hatay, Şanlıurfa, Mersin, Gaziantep, Konya, Manisa, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kocaeli, Niğde ve Sivas’ta meydana geldi. Diğer yandan mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmaya gidenlerin çoğunluğu Şanlıurfa ve bölge şehirlerden geldi.”
KAYNAK: ANKA
