Bill ve Melinda Gates Vakfı Eş Başkanı Bill Gates, kısa süre önce Xinhua’ya verdiği yazılı özel röportajda, bu eşitsizliklerin dünya genelinde yeni ve daha tehlikeli varyantların ortaya çıkmasına yol açtığını vurguladı.
Gates, aşılara herkesin erişiminin olmasının, bu krizi aşmanın ve yeniden açılma ve kapanmaların yarattığı yıkıcı döngüye son vermenin en hızlı ve en etkili yolu olacağını vurguladı.
Gates, pandeminin sağlık ve ekonomi üzerinde etkilerinde bazı ciddi eşitsizliklerin tespit edildiğini kaydetti. Örneğin, aşı dozlarının yüzde birden daha azı düşük gelirli ülkelerde uygulanırken, yaklaşık 700 milyon insana denk gelen düşük ve orta gelirli ülkelerdeki büyük çoğunluğun, 2030’a gelindiğinde aşırı yoksulluk içinde kalmaya devam etmesi bekleniyor.
Çok sayıda yüksek gelire sahip ülke, halklarını aşılamak için ihtiyaç duyduklarından daha fazla aşıyı rezerve etti. Gates, bu ülkelerin, yurtiçi aşılama çabalarını tehlikeye atmadan, fazla dozları mümkün olan en kısa sürede paylaşarak küresel aşı dağıtımını hızlandırma çabalarının bir parçası olabileceklerini belirtti.
COVAX’ın Kovid-19 aşılarının geliştirilmesi, üretimi ve eşit dağıtımının hızlandırılmasındaki rolünden övgüyle bahseden Gates, yüksek gelire sahip ülkeleri, düşük ve orta gelirli ülkeler için aşılara daha adil erişim sağlamayı amaçlayan, DSÖ liderliğindeki bir girişim olan COVAX’a, büyük önem taşıyan fonları sağlamaya devam etmeye çağırdı.
“Çin’in aşağıda belirtilen iki yükümlülüğü de yerine getirmesi bize ilham verdi: aşı eşitsizliği açığını kapatmak için 100 milyon ABD doları bağışta bulunması ve bu yıl dünyaya önemli miktarda Kovid-19 aşısı sağlaması (ki bu da) ülkenin hazırdaki güçlü aşıları sayesinde mümkün oldu,” diyen Gates, “İşte pandemiyi sona erdirmek için gereken bu,” ifadesini kullandı.
Kovid-19 aşılarının milyarlarca insana yapıldığını hatırlatan Gates, aşıların, insanları Delta varyantı dahil ciddi boyuttaki hastalıklar ve ölümden korumada işe yaradığının bariz olduğunu belirtti.
“Bu durum, sadece henüz aşılanmamış olanlara acilen ulaşılması ve bunun dünya genelinde yapılması ihtiyacının altını çiziyor,” diyen Gates, aşılanmanın, yeni dalgaları ve bunların yol açabileceği ölüm ve ekonomik durgunlukları önlemenin en iyi yolu olduğunu vurguladı.
Gates, “İlerleme kaydetmenin mümkün olduğuna dair inancım tam. Bu da, bu sorunlarla başa çıkma konusundaki kararlılığımı ve fark yaratabileceğimiz yönündeki iyimserliğimi besliyor,” dedi.
Bill Gates aynı zamanda, sağlık araçları ve işbirliği mekanizmalarına uzun vadeli yatırım yapmanın önemini vurguladı. Gates, bunların, Kovid-19’un yayılmasının kontrol altına alınmasına yardımcı olduğunu ve bunun da bir yıldan kısa sürede çok sayıda Kovid-19 aşısının geliştirilmesiyle kanıtlandığını ifade etti.
Gates, “Bir gecede türemiş gibi görünse de aşılar, onlarca yıldır süren dikkatli yatırım, politika ve ortaklıkların ürünleri,” dedi.
Bill Gates, geleneksel aşı üretim yöntemlerine kıyasla son derece kolay ve ucuz olan mRNA’nın geleceği konusundaki iyimserliğini de dile getirdi.
“mRNA’nın önümüzdeki beş yıl içinde aşıları kökten değiştireceğine inanıyorum,” diyen Gates, dünya genelinde daha kısa sürede ve 2 dolara aşı üretebilecek fabrikalar kurulmasının mümkün olacağını belirtti.
Gates, aslında geliştirme sürecinde, sıtmadan kansere kadar dünyanın en ölümcül hastalıklarının bazılarının üstesinden nihayet gelebilecek mRNA aşısı adaylarının halen geliştirme sürecinde olduğunu bildirdi.
Aşı geliştirmede kullanılan başka birçok teknolojinin de olduğunu vurgulayan Gates, geliştirilmekte olan çeşitli aşı platformlarına sahip olmanın önemine ve öncelikli kesimler için daha güvenli ve etkili aşıların yapılma şansını artırdığına dikkat çekti.
Gates, Çin’in sıtmayı ortadan kaldırma konusunda elde ettiği deneyimin, bir ülkenin inovasyona yaptığı uzun vadeli yatırımı, büyük ölçüde kamu sağlığı alanındaki zorlukların üstesinden gelmek için işbirliği yapma konusunda güçlü bir kararlılıkla birleştirdiğinde neler başarılabileceğini gösterdiğini belirtti.
Çin’in sadece 70 yıl içinde yıllık 30 milyon vakayı sıfıra indirmesine birçok kritik faktör yardımcı olurken, aralarından açık şekilde görülen şey, sürekli inovasyon ve sıtma ile mücadele ilaçları, araçlar ve yöntemlerin geliştirilmesi ve iyileştirilmesine odaklanılması oldu. Çin, ilerlemesinin büyük kısmını, henüz düşük gelirli bir ülkeyken, düşük maliyetli sistem yeniliklerine odaklanarak yaptı.
Gates, “Bu örnek, günümüzde sıtmanın ceremesini çeken düşük ve orta gelirli ülkeler için izlenmesi gereken değerli bir yol haritası,” ifadesini kullandı.
Gates, düşük gelirli ülkelerde insanlara fayda sağlama potansiyeli olan, sıtmayla mücadelede kullanılan yenilikçi ürün ve kanıtlanmış modelleri yaygınlaştırmak için Çin’le birlikte çalışmaya devam eden Gates Vakfı’nın ayrıca, hastalık vektör kontrolünde kullanılabilecek yeni aktif bileşenlerin belirlenmesi çabalarına finansman sağlamak üzere Çin’in araştırma ve geliştirme kapasitesinden de yararlandığını belirtti.
