Mardin’de 12 bin yıllık tapınak gün yüzüne çıkarıldı

Tarih boyunca Sümer, Akad, Babil, Hitit, Asur, Urartu, Roma, Abbasi, Selçuklu ve Osmanlı’nın da aralarında yer aldığı 25 medeniyete ev sahipliği yapan bölgede, ‘Ilısu Barajı ve HES Projesi Etkileşim Alanında Kalan Kültür Varlıklarının Belgelenmesi ve Kurtarılmasına Yönelik Çalışmalar’ kapsamında Mardin Müze Müdürlüğünce 2012 yılında başlatılan arkeolojik kazıların beşinci sezonu tamamlandı.

‘Mezarlar içerisinde de 100 binden fazla boncuk var’

Dargeçit ilçesinin Ilısu Mahallesi’ndeki Boncuklu Tarla mevkisinde yaklaşık 2.5 hektar alana sahip höyükte yapılan kazı çalışmalarında Epipaleolitik dönemden Geç Çanak Çömlek Öncesi Neolitik dönem B evresine kadar geçen sürece ait çok sayıda mimari kalıntı bulundu.

12 bin yıllık geçmişiyle insanlık tarihine ışık tutan alanda yürütülen kazılarda bugüne kadar bulunan 30’a yakın ev, 6 özel flaş kamu yapısı ile mezarlarda 130 bireye ait iskeletler, 100 bini aşkın boncuk ve Neolitik döneme ait 11 bin 300 yıla tarihlendiği düşünülen tapınak gün yüzüne çıkarıldı.

Kazı başkanı ve Mardin Artuklu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ergül Kodaş, 2020 yılına kadar kurtarma kazıları olarak devam eden çalışmaların bu yıl itibarıyla ‘Cumhurbaşkanlığı Kazısı, Türk Tarih Kurumu’destekli statüsünde yürütüldüğünü söyledi.

Kodaş, Boncuklu Tarla’nın Çanak Çömleksiz Neolitik döneme tarihlenen bir yerleşim yeri olduğunu, bu dönemin bütün evrelerini kapsadığını ifade etti.

Kodaş, “Söz konusu sürece ait çok sayıda mimari kalıntı, silo yapıları, evler, özel yapılar, kamu binaları, çok sayıda iskelet kalıntısı, arkeobotanik kalıntılar ve aynı zamanda isminden de bilineceği gibi çok sayıda süs eşyası bulundu. Bunlar arasında boncuklar yoğunlukta. Şu ana kadar yapılan kazılarda yaklaşık 130 bireye ait iskelet açığa çıkarıldı. Bu mezarlar içerisinde de 100 binden fazla boncuk var, bunların arasında ham bakırdan yapılmış bakın boncuklar ayrı bir öneme sahip” dedi.

Ortaya çıkarılan binanın hem mimari özellikleri hem de içindeki buluntular nedeniyle inançla ilişkili olduğunu düşündüklerini belirten Kodaş, “İçerisinde hem steller var, hem kolanlar var, taş örgü, payandalar var. Tabanı yer yer ana kayaya oyulmuş kireç taşı, yer yer terazi kullanılmış. İçerisinde ocakları ve sunakları var. Ayrıca bazı sunaklar içerisinde de boğa başlarının bilinçli olarak bırakılmış olduğunu görebiliyoruz. O yüzden bu yıl ki yapılan çalışmalarda bu ve benzeri binaların boncukla tarlada inanç kapsamıyla ilgili olabileceğini daha yoğun olarak düşünmeye başladık. Yapının kendine özgü bir mimari üslubu, şekli ve iç düzenlemesi var. Bu özellikleriyle benzeri başka bir yerde var diyemeyiz. 12 bin yıla tarihlenen bir tapınak olduğunu söyleyebiliriz” diye konuştu.

Dargeçit Belediye Başkanı Mehmet Cüneyt Aksoy, 2012 yılında kazı çalışmalarının başlandığı Boncuklu Tarla’da dördüncü etabın da tamamlandığını belirterek, “Kazı çalışmalarında 12 bin yıllık olduğunu tahmin ettiğimiz bir tapınak bulundu. Bu heyecan verici, burada elde edilecek yeni bulgular geçmişe ışık tutacaktır” dedi.

‘Göbeklitepe’den daha eski’

Aksoy, Boncuklu Tarla’nın Şanlıurfa’daki Göbekli Tepe’den daha eski olduğunu belirterek, “Hemen barajın kenarında 12 bin 300 yıllık bir geçmişe rastladık. Göbekli Tepe’den yaklaşık bin yıl daha eski tarihi eserlere ulaştık. Bir şehre ulaştık. Tarihte bundan daha eski yuvarlak binalara daha rastlanılmamış. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın da desteğiyle burada kazılar devam ettikçe, yeni şeyler ortaya çıktıkça, ilçemizin turizm açısından çok önemli bir hale geleceğini düşünüyorum” diye konuştu.