Hangi aşı hangi mutasyondan ne kadar koruyor?

Güney Afrika, İngiltere ve Brezilya…. Korona virüsünün bu ülkelerde geçirdiği mutasyonlar ve ortaya çıkan yeni varyantlar, pandemiye karşı aşı savaşında endişe yarattı. Birçok ülkede uzmanlar, bu mutasyonların toplum içinde ve dünya çapında daha da yayılmasının engellenmesi için kapanma tedbirlerinin aşı kampanyaları belirli bir noktaya ulaşmadan kaldırılmaması çağrısı yapıyor. Son olarak, Güney Afrika varyantının Oxford/AstraZeneca aşısına direnç göstermesi bu tartışmayı alevlendirmiş durumda

ASTRAZENECA AŞISI VE GÜNEY AFRİKA VARYANTI

AstraZenaca firmasından hafta sonunda yapılan açıklamada, aşının Güney Afrika varyantı karşısındaki etkisinin sınırlı olduğu belirtildi. Buna göre, aşı bu varyanta yakalanan kişileri ağır hastalıktan, hastaneye yatmaktan ve ölümden koruyor ancak bu mutasyon kaynaklı Covid-19’un hafif veya orta şiddette geçirilmesini önlemiyor. Bununla birlikte, Oxford Üniversitesi ile Güney Afrika’daki Witwatersrand Üniversitesi’nin ortak çalışması, yaş ortalaması 31 olan genç ve sağlıklı, 2 bin kişi üzerinde yapıldı.

Uzmanlar, çalışmaya katılan kişilerin genç, denek sayısının da az olması nedeniyle, Güney Afrika varyantı kaynaklı ağır hastalık riskinin de doğru ölçülememiş olabileceğini belirtti. AstraZeneca aşısını sağlık çalışanlarına bugün yapmaya başlayacak olan Güney Afrika Cumhuriyeti, bu araştırmanın ardından planlarını askıya aldı

DİĞER AŞILAR VE GÜNEY AFRİKA VARYANTI

The Guardian’ın haberine göre, diğer birçok aşının da etkinlik oranı Güney Afrika varyantı karşısında azalıyor. Buna göre, Novavax aşısı İngiltere’deki denemelerde yüzde 89 oranında koruma sağladı. Ancak vakaların yüzde 92’sinin yeni varyanttan kaynaklanığı Güney Afrika’daki denemelerde bu oran yüzde 60’a düştü. Johnson & Johnson şirketine bağlı Janssen’in aşısı da, ABD’deki denemelerde yüzde 72, Güney Afrika’daysa yüzde 57 oranında koruma sağladı. Bununla birlikte, her iki aşının da Güney Afrika varyantı kaynaklı ağır hastalık, hastanede tedavi ve ölümden koruduğu vurgulandı.

İlk korona virüsüne karşı yüzde 95 oranında korumaya ulaşan Pfizer/BioNTech ve Moderna aşılarında ise Güney Afrika varyantına karşı koruma oranı henüz net olarak bilinmiyor. Varyant üzerinde şu ana dek sadece laboratuvar çalışması yapmış olan iki şirket de, aşılarının mutasyona karşı etkili olduğunu ama koruma oranlarının düşebileceğini açıkladı.

İNGİLİZ VARYANTI VE AŞILAR

İngiltere’de adını en yaygın görüldüğü bölgeden alarak ‘Kent varyantı’ diye anılan bu mutasyon karşısında aşı performansları daha yüksek. Oxford/AstraZeneca aşısı üzerinde yapılan ve henüz hakem heyeti incelemesinden geçmemiş araştırmaya göre, bu aşının koruma oranı Kent varyantı karşısında ortalama yüzde 84’ten yüzde 75’e düşüyor.

Pfizer/BioNTech aşısı da B117 olarak bilinen bu varyanta karşı etkili. Çalışmalarda, bu aşının  B117 karşısında ilk Sars-CoV-2 virüsüne benzer bir koruma sağladığı tespit edildi. Buna göre, Pfizer aşısı sayesinde oluşan antikorların virüsü nötralize etme gücü azalsa da, antikor miktarının yüksekliği sayesinde aşının koruma oranında dikkate değer bir değişiklik yaşanmadığı saptandı.

ÇİN AŞILARI VE MUTASYONLAR

Türkiye’nin de aşı satın aldığı Sinovac firması mutasyonlara dair bir araştırma sonuçlarını henüz açıklamadı. Ancak Çin Komünist Partisi’nin İngilizce yayın organı Global Times’da iki hafta önce önde gelen Çinli bilim insanı Shao Yiming ile mutasyonlar üzerine bir söyleşiye yer verildi. Shao, Çin’de geliştirilen aşıların Güney Afrika ve Brezilya’daki mutasyonlara karşı ne kadar etkili olduğu sorusuna şu yanıtı verdi:

“Ön laboratuvar sonuçları, Çin’in inaktif Covid-19 aşılarının, koruma oranı bir miktar düşmekle birlikte, İngiltere ve Güney Afrika’daki varyantları nötralize edebileceğini gösteriyor. Çinli bilim insanları, mutasyonları incelemek için aşı üreticileriyle birlikte çalışıyor ve Çin aşıları üzerindeki potansiyel yansımaları anlamak için laboratuvar çalışmaları yapılıyor. Şu an, aşıları yeni mutasyonlara karşı yeniden tasarlama ihtiyacını değerlendiriyorlar. En kötü senaryoda bile, inaktif aşılar yaklaşık iki ay içinde daha iyi hale getirilecek şekilde yeniden tasarlanıp değiştirilebilir.”