Strep A bakterisi yani toplumda bilinen adıyla “kızıl hastalığı”, İngiltere başta olmak üzere Avrupa’da onlarca çocuğun ölümüne sebep oldu. Türkiye’de ise basına yansıdığı kadarıyla bilinen ilk “Strep A” bakterisi kaynaklı çocuk ölümü 11 Ocak’ta Ankara’da gerçekleşti.
Baba Oğuz Buğrahan Sönmez, üç yaşındaki oğlu Aras Sönmez’in hastalığının soğuk algınlığı gibi başladığını ve kısa bir süre sonra oğlunu kaybettiklerini DHA’ya anlattı.
Baba Sönmez’in anlatımına göre oğluna 10 Ocak’ta soğuk algınlığı teşhisi konuldu ve ilaç verilerek eve gönderildi. Çocuk gece tekrar rahatsızlanınca bu kez Etlik Şehir Hastanesi’ne götürüldü, yoğun bakıma alındı ancak kurtarılamadı.
Strep A bakterisinin hem çocuklarda hem de yetişkinlerde sebep olduğu rahatsızlıklar tıp dünyası için yeni değil. Aksine hekimler 5-15 yaş arası çocuklarda görülen boğaz enfeksiyonlarının en önemli sebebi olarak bu bakteriyi gösteriyor. Dolayısıyla erken aşamadaki enfeksiyonlar, penisilin grubu antibiyotikleriyle basit bir şekilde tedavi edilebiliyor. Ancak bazı vakalarda akut romatizma, kalp kapağı tutulumu ya da böbrek tutulumu vb. neden olan tablolar da ortaya çıkabiliyor.
‘Ölümcül seyir çok nadir görülüyor’
BBC Türkçe’den Fundanur Öztürk’e konuşan Prof. Dr. Esin Davutoğlu Şenol, çocuklarda ölümcül seyrin çok nadir görüldüğünü söyleyerek, “Nadir görülen ölümcül Strep A seyri seyir genellikle grip, influenza ya da suçiçeği salgınlarına eşlik ediyor. Bir viral enfeksiyonun üzerine ikincil olarak eklendiğinde bu tarz özellik geliştiriyor” diyor.
Türkiye’de hekimler, Covid-19 pandemisi sonrası yaşadığımız bu ilk kış aylarında pek çok üst solunum yolu enfeksiyonlarının toplumda aynı anda görüldüğünü söylüyor. Hekimlere göre Ekim ayından bu yana hem yetişkinlerde hem de çocuklarda artarak seyreden grip, influenza, adenovirüs vb. salgınları, çocuklarda görülen Strep A bakterisini de daha tehlikeli hale getirebilir.
Şenol ise, “Strep A bakterisi, viral enfeksiyonun üzerine eklendiği zaman bazı fazladan proteinler sentezleyerek daha etkili oluyor ve saldırganlığı artıyor” diyor.
‘Belirtileri gripten farklı ancak gribe eşlik edebilir’
Çiftçi, şu an toplumun “çok ciddi bir virüs enfeksiyon dalgasıyla karşı karşıya” olduğunu söylüyor. Covid-19, domuz gribi, influenza ve türevleri, adenovirüs ve diğer solunum yolu virüsleri. Peki, birçok enfeksiyonun bir arada ya da peşi sıra görüldüğü hastalarda Strep A bakterisi nasıl tespit edilebilir?
Çiftçiye göre, ateşi olan her çocuğun Strep A açısından da muayene edilmesi gerekiyor. Ayrıca, grip enfeksiyonu tedavisine rağmen, iyileşmeyen çocukların da risk altında olabileceğini söylüyor:
“Hekim arkadaşlarımız bu hastalığı nasıl tanıyacaklarını biliyor ama elbette bu kadar çok hasta ve hastalığın içerisinde bazı Strep A vakaları ilk muayene sırasında gözden kaçabilir. Bu nedenle başlangıçta virüs enfeksiyonu denmiş ama çocuk iyiye gitmiyorsa o çocuk yeniden muayene edilmelidir.
Ayrıca çocuğun ateşinin düşmemesi, genel durum bozukluğu, çocuğun bilinç bozukluğu, çok halsizleşmesi, hızlı soluk alıp verme, morarma, ciltte döküntü ya da çocuğun iyiye gittiğinin görülmemesi gibi durumlarda mutlaka yeniden doktora başvurulmalıdır. Çocuklar hastalanıyor, iyileşiyor, akabinde yeni bir enfeksiyon kapıyor. Bazı çocukların öksürüğü bu dönemde hiç düzelmedi. Bu nedenle, her ne kadar buru akıntısı ve öksürük Strep A’nın bulguları olmasa da bu şikâyeti süren bir çocukta Strep A ikincil enfeksiyon yapabilir.”
‘Aras Sönmez’in ilk tanısı gripti’
Baba Sönmez, oğlu Aras’ın doktordaki ilk tanısının soğuk algınlığı olduğunu ve buna göre verilen ilaçlarla tedavi edildiğini söylüyor. Ancak gece saatlerinde fenalaşan oğlunun burnunun morardığını görüp hastaneye gittiklerinde doktorların ilk önce menenjitten şüphelendiğini sonra ‘bakteri olabilir’ dediklerini şöyle anlatıyor:
“Damar yolundan antibiyotik tedavisine başladılar; ama ne ile mücadele ettiklerini bilmiyorlardı. Yoğun bakıma kaldırdılar. Yoğun bakımda biraz süre geçtikten sonra durumunun kritik olduğunu söylediler. Kalbinin kan pompalamayı durdurduğunu, tansiyon alamadıklarını söylediler.
Gece 12.00 gibi çocuğumuzun vefat haberini aldık. Sonra tanıyı söyleyemediler bize. Önce ölüm raporunda ‘belirlenemeyen bir virüsün hızla yayılmasından dolayı doğal ölüm’ dediler. Ertesi gün defnettiğimizde Strep A bakterisi olduğunu söylediler.”
Hangi önlemler alınmalı?
Şenol, grip aşılaması bu yıl çocuklarda her zamankinden daha büyük önem taşıdığını söylüyor. Şenol ayrıca Strep A bakterisine karşı kamunun bilgilendirilmesi, okul aşılamalarının yapılması ve çocukların sık sık ellerini yıkamaları konusunda bilinçlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Ayrıca koronavirüs salgını esnasında alınan mesafe ve hijyen önlemlerinin bu enfeksiyonun bulaşmasını da engelleyeceği biliniyor.
