CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Akkuş İlgezdi, köprü ve otoyolların özelleştirilmesine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e, “Özelleştirilecek hatların mevcut yıllık net gelir akışı ile devir bedelinin bugünkü net değeri kıyaslandığında, kamu lehine oluşan finansal çıkar oranı yüzde kaçtır? Devri planlanan otoyol ve köprülerin özelleştirme ihalelerinde ‘İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi’ taslaklarında imtiyaz süresi ne kadar olarak öngörülmektedir” sorularını yöneltti.
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.
Önergenin gerekçesinde hazırlıkların kamu yararı ve mali disiplin açısından telafisi imkânsız sonuçlar doğuracağını belirten İlgezdi, “Yurttaşın vergileriyle inşa edilen köprü ve otoyolların işletme hakkının devri planlanmaktadır. Geçmişte Kamu-Özel İşbirliği projelerinde uygulanan döviz garantili modelin Hazine üzerinde yarattığı ağır fatura ortadayken, mevcut kamusal altyapının da benzer bir kâr garantisi düzenine teslim edilmesi kabul edilemez” ifadelerini kullandı.
ŞEFFAFLIK ÇAĞRISI
Özelleştirme planlarının şeffaflıktan uzak yürütüldüğünü, bütçe dengesini ve yurttaşın ulaşım hakkını doğrudan tehdit ettiğini söyleyen İlgezdi, devir ihalelerinde özel şirketlere araç geçiş garantisi verilip verilmeyeceğinin kamuoyuna derhal açıklanması gerektiğini vurgulayarak, “Halkın vergileriyle yapılmış yollarda yüklenici firmalara döviz kuru endeksli araç geçiş garantisi verilmesi, kamu kaynaklarının belirli şirketlere aktarılması anlamına gelir. Bununla birlikte tarife belirleme yetkisinin tamamen işleticiye bırakılması ya da KGM’nin Yİ-ÜFE tavan şartının devre dışı kalması halinde yurttaş fahiş geçiş ücretleriyle karşı karşıya kalacaktır. Ulaşım kamusal bir haktır; tavan fiyat denetiminden yoksun bir imtiyaz modeli yurttaşı mağdur edecektir” dedi.
Sayıştay denetim raporlarında devredilen yollardaki bakım ve onarım aksaklıklarının açıkça yer aldığını hatırlatan İlgezdi, “Sayıştay’ın KGM ve ÖİB denetim raporları, bakım-onarım yükümlülüklerinin devredilen firmalarca zamanında yerine getirilmediğini defalarca ortaya koymuştur. Şartnamelere yüksek oranlı teminatlar ve ağır cezai yaptırımlar eklenmezse, şirketler tahsilatı yapacak, bakım ve onarım maliyetleri ise yine kamunun sırtına yıkılacaktır. Ayrıca güzergâhlardaki akaryakıt istasyonları, dinlenme tesisleri ve ticari alanların devasa kira gelirlerinin kime aktarılacağı, kamu lehine ne kadarlık bir net finansal değer üretildiği kamuoyuna şeffaf biçimde açıklanmalıdır” ifadelerini kullandı.
Özelleştirme kapsamına alınacak hatlarda görev yapan personelin akıbetine de dikkat çeken İlgezdi, “Söz konusu otoyol ve köprülerde yıllardır gece gündüz çalışan kadrolu ve sözleşmeli KGM emekçilerinin özlük hakları, nakil süreçleri ve istihdam güvenceleri 4046 sayılı Kanun çerçevesinde netleştirilmemiştir. Ne kamusal altyapımızın geleceğinin ne de emekçilerimizin kazanılmış haklarının belirsizliğe terk edilmesine göz yummayacağız” dedi.
İlgezdi, Şimşek’e şu soruları yöneltti:
“Mevcut ve olası özelleştirme ihalelerinde, yüklenici/devralan firmalara araç geçiş garantisi verilmesi planlanmakta mıdır? Planlanıyorsa, garanti ödemelerinde döviz kuru endekslemesi (ABD Doları/Avro) yerine TL bazlı endeksleme yapılmasına dair bir düzenleme öngörülmüş müdür?
İşletme hakkı devredilecek hatlarda tarife belirleme yetkisi tamamen özel işleticiye mi bırakılacaktır, yoksa KGM tarafından belirlenen yıllık Yİ-ÜFE artış tavanı şartı aranacak mıdır?
Sayıştay’ın KGM ve ÖİB denetim raporlarında yer alan ‘bakım-onarım yükümlülüklerinin devredilen firmalarca zamanında yerine getirilmemesi’ riskine karşı, özelleştirme şartnamelerine hangi cezai şartlar ve teminat oranları eklenmiştir? Özelleştirilecek hatların mevcut yıllık net gelir akışı ile devir bedelinin bugünkü net değeri (NPV) kıyaslandığında, kamu lehine oluşan finansal çıkar oranı yüzde kaçtır? İhale muhammen bedeli belirlenirken son 5 yılın ortalama araç geçiş verileri nasıl modellenmiştir?
Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde söz konusu otoyol ve köprülerde görev yapan kadrolu ve sözleşmeli personelin özelleştirme sonrası özlük hakları, nakil süreçleri ve istihdam güvenceleri 4046 sayılı Kanun’un 22. maddesi kapsamında nasıl planlanmıştır?
Devredilecek güzergâhlardaki akaryakıt istasyonları, dinlenme tesisleri ve ticari alanların kiralama gelirleri işletmeci firmaya mı devredilecektir, yoksa bu gelirler Hazine portföyünde mi tutulacaktır?
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 15. maddesi uyarınca, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri (İHD) yöntemiyle özelleştirilmesi süreçlerinde, Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından yürütülen güncel bir değer tespiti veya hukuki altyapı çalışması bulunmakta mıdır?
Devri planlanan otoyol ve köprülerin özelleştirme ihalelerinde ‘İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi’ taslaklarında imtiyaz süresi ne kadar olarak öngörülmektedir? Bu sürelerin tespitinde hangi ekonomik ömür ve iskonto oranları esas alınmıştır?”
KAYNAK: ANKA
